By Muriel
When the territorial map changes faster than the distribution of power.
Albania is losing people. The government is also reducing local decision-making centers. They are two different processes, but they meet in a disturbing question: what future can a city have when it simultaneously loses its residents and the opportunity to decide on its own affairs?
With 85 votes, the socialist majority approved the new territorial map, reducing the number of municipalities from 61 to 46. Ulsi Manja went further, stating that the socialists could become 90 deputies, although they do not need that many.
At first glance, it was a demonstration of parliamentary strength. In essence, the statement highlighted a larger problem: what happens to democracy when voter turnout starts to be treated as sufficient argument for any decision?
The majority has the right to govern. But this right does not free it from the obligation to explain how its decisions serve the citizens.
Territorial reform is an opportunity to make this distinction.
The government argues for the merger of municipalities with the aim of reducing costs, more efficient administration and strengthening local capacities. These are legitimate objectives. A small, costly and financially weak administration does not necessarily serve citizens better.
But the question that remains unanswered is not just how many municipalities Albania should have. It's how much real power they will have.
And here the paradox of the reform appears. The majority initially approved the new map, while leaving the parliamentary debate on the competences of local government for later. So, it was decided where power would be exercised, before the discussion on what power would be exercised was completed.
In a country where local autonomy remains fragile, this ranking is not a procedural detail.
It is not the first time that Albania has sought a solution from the administration by changing its map. The previous reform reduced the number of local units to 61. Now there are 46. But a smaller map does not automatically create a more functional state. Much less a more democratic state.
When Libohova merges with Gjirokastra, Memaliaj with Tepelena, or Poliçani with Berat, it doesn't just change the address of the administration. It also changes the place where decisions are made and where citizens must demand accountability for them.
The new structure, called “City”, aims to preserve local organization within larger municipalities. But representation cannot be replaced by just one administrative link. If the budget, priorities and decisions remain in another center, the citizen may have a closer office, but not necessarily more power over the issues that affect him.
This is the difference between administration and self-government.
Në demokracitë funksionale, vendimet që mund të merren pranë qytetarit nuk kanë arsye të ngjiten pa nevojë në nivelet më të larta të pushtetit. Ky është parimi i subsidiaritetit. Në Shqipëri, megjithatë, rreziku është që konsolidimi administrativ të ecë më shpejt sesa decentralizimi politik dhe financiar.
Raporti i Komisionit Europian për vitin 2025 evidentoi përparim të kufizuar në decentralizim, nevojën për forcimin e të ardhurave të veta të bashkive dhe shqetësime për ndërhyrjet e qeverisë qendrore në administratat vendore.
Kjo e zhvendos debatin nga numri i bashkive te kontrolli mbi burimet. Një kryetar bashkie mund të zgjidhet nga qytetarët, por nëse investimet vendimtare varen nga financimi dhe miratimi i qendrës, hapësira e tij reale për të qeverisur ngushtohet.
Pikërisht këtu nis rreziku i personalizimit të shtetit.
Një shtet personal nuk ndërtohet domosdoshmërisht duke shfuqizuar Kushtetutën. Ai mund të marrë formë gradualisht, kur institucionet humbasin peshën e tyre, kur vendimmarrja përqendrohet dhe kur gjithnjë e më shumë përgjigje kërkohen nga një njeri i vetëm.
Nën qeverisjen e Edi Ramës, pyetja që duhet shtruar nuk është vetëm nëse pushteti po centralizohet, por nëse ky centralizim po i bën institucionet më të varura nga qendra politike sesa nga përgjegjësitë e tyre ligjore.
Pasojat e këtij modeli, nëse thellohet, nuk janë vetëm politike.
Sipas INSTAT-it, Shqipëria kishte rreth 420 mijë banorë më pak në vitin 2023 sesa në vitin 2011. Kjo humbje lidhet me emigracionin, lindshmërinë dhe një sërë faktorësh ekonomikë e shoqërorë. Nuk mund t’i faturohet reformës territoriale. Por një vend që po zbrazet duhet të jetë veçanërisht i kujdesshëm për të mos dobësuar më tej kushtet që i mbajnë njerëzit në komunitetet e tyre.
Shpopullimi nuk ndodh brenda një dite. Ai përparon kur mungojnë vendet e punës, kur shërbimet largohen, kur investimet përqendrohen diku tjetër dhe kur një familje arrin në përfundimin se e ardhmja e fëmijëve të saj nuk gjendet më në vendlindje.
Një reformë që synon kursimin e fondeve publike duhet, për këtë arsye, të vlerësohet edhe për koston që mund të shkaktojë në ekonominë dhe jetën e komuniteteve të vogla.
Kursimi i disa zyrave nuk është fitore, nëse shoqërohet me dobësimin e mëtejshëm të territoreve.
Këtu fillon edhe përgjegjësia e opozitës. Nuk mjafton të kundërshtojë hartën, as të presë që Braçe apo Spiropali të votojnë ndryshe. Debati kërkon një alternativë të dokumentuar, financim vendor të parashikueshëm, kompetenca reale për zhvillimin ekonomik lokal, transparencë në shpërndarjen e investimeve dhe garanci që shërbimet nuk do të largohen nga komunitetet që humbasin statusin e bashkisë.
Po aq i rëndësishëm është kontrolli institucional. Kushtetuta kërkon marrjen e mendimit të popullsisë përpara ndryshimit të kufijve vendorë. Nëse procesi i konsultimit ka përmbushur këtë standard, kjo duhet të provohet publikisht. Nëse ka mangësi kushtetuese, ato duhen shqyrtuar me argumente juridike, jo vetëm me deklarata politike.
The real debate is not whether Albania should have 46 or 61 municipalities. It is whether citizens will have more opportunities to influence the decisions that determine their lives.
Edi Rama may have the votes to change the administrative map. But the number of votes does not replace the need for independent institutions, local government with autonomy and accountability for every decision.
Because a country is not only weakened when it loses people. It is also weakened when communities lose the ability to decide on their own future.
Albania needs to distribute development, investment, and power, not increasingly concentrate them in one center.
The risk is not simply that Albania will be left with fewer municipalities. It is that, by losing people and concentrating power, it will be left with less democracy and less state for its citizens.
