Pse miliona njerëz ndjekin me interes dokumentarë për vrasje, histori kriminale dhe ngjarje të frikshme, edhe pse këto përmbajtje mund t’u shkaktojnë ankth apo shqetësim? Shkencëtarët thonë se përgjigjja lidhet me një karakteristikë të veçantë të psikologjisë njerëzore: kuriozitetin për rrezikun.
Fenomeni njihet si “morbid curiosity”, ose kurioziteti për tema që lidhen me vdekjen, dhunën, katastrofat dhe situatat kërcënuese.
Në një analizë të publikuar nga The Guardian, psikologu Coltan Scrivner, nga Universiteti Shtetëror i Arizonës, shpjegon pse njerëzit ndihen të tërhequr nga histori që njëkohësisht i frikësojnë.
Sipas tij, interesi për ngjarjet e errëta nuk do të thotë domosdoshmërisht se një person kënaqet me vuajtjen e të tjerëve.
Në shumë raste, ky kuriozitet lidhet me dëshirën për të kuptuar rreziqet, sjelljen njerëzore dhe mënyrën se si mund të reagojmë përballë situatave të rrezikshme.
Për shembull, një person që ndjek një dokumentar për një krim mund të jetë i interesuar të kuptojë se si u zhvillua ngjarja, çfarë e motivoi autorin dhe cilat shenja paralajmëruese mund të ishin dalluar më herët.
Në këtë mënyrë, historitë e frikshme mund të shërbejnë si një formë përballjeje me rrezikun në një mjedis ku vetë shikuesi është i sigurt.
Ky mekanizëm ndihmon gjithashtu për të shpjeguar popullaritetin e filmave horror, dokumentarëve kriminalë dhe podkasteve që trajtojnë vrasje apo zhdukje misterioze.
Por ekspertët paralajmërojnë se ekziston një dallim mes interesit për një histori të frikshme dhe ekspozimit të vazhdueshëm ndaj pamjeve traumatike.
Pamjet reale të dhunës, veçanërisht kur janë grafike dhe shfaqen vazhdimisht në rrjetet sociale, mund të shkaktojnë shqetësim emocional, stres dhe reagime të tjera negative.
Në diskutimin e The Guardian, studiuesit shqyrtojnë edhe ndikimin psikologjik që mund të ketë ndjekja e drejtpërdrejtë e ngjarjeve të dhunshme.
Rrjetet sociale e kanë bërë këtë çështje më të ndërlikuar, pasi përdoruesit mund të përballen papritur me video shqetësuese, edhe kur nuk i kanë kërkuar ato.
Përmbajtje të tilla mund të shpërndahen me shpejtësi, ndërsa algoritmet mund t’ua shfaqin përdoruesve vazhdimisht materiale të ngjashme.
Psikologët theksojnë se reagimi ndaj historive të frikshme ndryshon nga një person te tjetri. Disa i përjetojnë si një mënyrë për të kuptuar më mirë botën, ndërsa për të tjerë ato mund të shkaktojnë ankth të fortë.
Për këtë arsye, specialistët këshillojnë që njerëzit të jenë të vëmendshëm ndaj ndikimit emocional të përmbajtjeve që konsumojnë, veçanërisht kur bëhet fjalë për pamje reale të dhunës.
Kurioziteti për anën e errët të jetës njerëzore nuk është domosdoshmërisht diçka e pazakontë. Ai mund të lidhet me dëshirën për të kuptuar dhe parashikuar rrezikun, por ekspozimi i pakontrolluar ndaj përmbajtjeve traumatike mund të ketë pasoja për mirëqenien psikologjike.
