Një vendim i marrë në Britaninë e pasluftës po u jep sot shkencëtarëve një nga provat më interesante mbi ndikimin afatgjatë të sheqerit në shëndetin e njeriut.
Për vite me radhë pas Luftës së Dytë Botërore, sheqeri ishte ende me racion. Të rriturit mund të konsumonin rreth 40 gramë në ditë, fëmijët shumë më pak, ndërsa për foshnjat dhe fëmijët shumë të vegjël rekomandohej pothuajse aspak sheqer i shtuar.
Gjithçka ndryshoi në vitin 1953. Në shkurt u hoq racionimi për ëmbëlsirat dhe çokollatën, ndërsa në shtator u hoq edhe kufizimi për sheqerin. Brenda vitit pasues, konsumi mesatar i tij pothuajse u dyfishua.
Pa e ditur, Britania kishte krijuar atë që studiuesit sot e konsiderojnë një “eksperiment natyror”: dy breza të lindur vetëm pak muaj larg njëri-tjetrit, por të ekspozuar ndaj sasive krejt të ndryshme të sheqerit gjatë shtatzënisë dhe viteve të para të jetës.
Duke analizuar dekada më vonë të dhënat e UK Biobank, studiuesit krahasuan personat e lindur para dhe pas përfundimit të racionimit.
Rezultati ishte i fortë.
Personat që kishin kaluar 1,000 ditët e para të jetës – nga ngjizja deri afërsisht në moshën dyvjeçare – në kushtet e racionimit të sheqerit, rezultuan me rreth 35% rrezik më të ulët për të zhvilluar diabet të tipit 2 dhe 20% rrezik më të ulët për hipertension, krahasuar me ata që nuk kishin jetuar fare nën kufizimin e sheqerit.
Madje, të dhënat sugjeronin një lidhje të varur nga kohëzgjatja: sa më gjatë të kishte zgjatur ekspozimi ndaj mjedisit me pak sheqer gjatë kësaj periudhe kritike të zhvillimit, aq më i ulët rezultonte rreziku më vonë në jetë.
Studimi fillestar, i publikuar në revistën Science, nxiti më pas kërkime të tjera për të parë nëse efekti kufizohej vetëm te diabeti dhe tensioni i lartë. Studime të reja që përdorin po të dhënat e UK Biobank po shqyrtojnë tashmë lidhjen mes ekspozimit të ulët ndaj sheqerit në fillimet e jetës dhe një gamë më të gjerë sëmundjesh.
Veçantia e këtij rasti qëndron pikërisht te historia. Studiuesit nuk mund të kryenin kurrë një eksperiment ku mijëra gra shtatzëna dhe fëmijë do të ndaheshin për dekada sipas sasisë së sheqerit që konsumojnë.
Britania e viteve ’40 dhe ’50 e bëri këtë pa dashje.
Dhe më shumë se 70 vjet më vonë, shëndeti i fëmijëve të asaj kohe po tregon se ajo që hamë në 1,000 ditët e para të jetës mund të lërë gjurmë që zgjasin pothuajse një jetë të tërë.
