On October 12, 1492, Christopher Columbus arrived in the Bahamas, on a voyage that would change the course of world history. But he was not the first European to set foot in the Americas. Five centuries before him, the Vikings had crossed the Atlantic, established settlements and explored the coasts of North America. A story forgotten for centuries, which the BBC brings back to light through medieval documents, archaeological evidence and scientific research.
For generations, the story of the discovery of America has been associated with a single name: Christopher Columbus. In textbooks, the year 1492 marks the moment when Europeans arrived in the New World. But the story is more complicated.
When Columbus' ships approached the shores of the Bahamas, people had been living on the American continent for thousands of years. In fact, Europeans had arrived there much earlier.
Around 1000 AD, Scandinavian seafarers, known as Vikings, reached the shores of present-day Canada. They did not have access to modern maps, sophisticated navigational instruments, or the support of major royal powers.
They only had their ships, experience at sea, and the willingness to risk their lives in search of unknown lands.
From Iceland to Greenland, and then to America
According to a BBC article written by Fiona Macdonald, the Vikings' journey to America was not a direct crossing across the Atlantic.
They followed a path built gradually over generations.
Around 870, the Scandinavians settled in Iceland. A century later, they reached Greenland, from where they set off on expeditions to the shores of North America.
From Greenland to Baffin Island, in present-day Canada, the distance through Davis Strait was about 320 kilometers.
The Vikings called this territory Helluland, or "land of stone slabs."
Further south they discovered Labrador, which they named Markland, "land of forests," while another region they called Vinland, "land of vines."
These names are not simply legends inherited from Scandinavian folklore. They are mentioned in medieval sagas, narratives written by the descendants of the Vikings, which for centuries were considered more epic literature than historical evidence.
But archaeology would show that a significant portion of these accounts were based on real events.
The discovery that changed history
In 1960, archaeologists discovered traces of a Norse settlement at L'Anse aux Meadows, on the Canadian island of Newfoundland.
The discovery was historic.
Për herë të parë, ekzistonin prova materiale se europianët kishin mbërritur në Amerikën e Veriut shumë përpara Kolombit.
Në vitin 2021, kërkimet shkencore, duke përdorur një metodë të re datimi të bazuar në unazat e pemëve, përcaktuan se vikingët kishin qenë të pranishëm në këtë vend në vitin 1021.
Kjo e bën L’Anse aux Meadows dëshminë më të hershme të konfirmuar të pranisë europiane në Amerikë.
Studiuesit besojnë se vendbanimi shërbente si bazë për ekspedita të tjera drejt brendësisë së kontinentit.
Megjithatë, mbetet e paqartë se sa larg arritën vikingët dhe sa vendbanime të tjera mund të kenë ngritur.
Eriku i Kuq, njeriu që u dëbua dhe hapi rrugën drejt Botës së Re
Një nga figurat qendrore të kësaj historie është Eriku i Kuq, eksploruesi skandinav që u dëbua nga Islanda pas një konflikti të dhunshëm.
Në vitin 982, autoritetet islandeze vendosën ta përjashtonin nga ishulli.
Në vend që të tërhiqej, ai u nis drejt perëndimit dhe eksploroi Grenlandën, ku më pas organizoi ngritjen e një kolonie skandinave.
Vendbanimet e krijuara atje do të mbijetonin për rreth pesë shekuj.
Por rëndësia e Erikut të Kuq nuk qëndron vetëm te kolonizimi i Grenlandës.
Ishte pikërisht ky territor që u bë pikënisja e udhëtimeve të mëvonshme drejt Amerikës së Veriut.
Djali i tij, Leif Erikson, konsiderohet figura kryesore e ekspeditave vikinge drejt Vinlandit.
Sipas rrëfimeve mesjetare, ai dhe bashkëudhëtarët e tij arritën në brigjet amerikane dhe eksploruan territore të panjohura për europianët e asaj kohe.
Emily Lethbridge, studiuese në Universitetin e Islandës, i përshkruan këta lundërtarë si njerëz që ishin të gatshëm të ndërmerrnin rreziqe të jashtëzakonshme dhe të përballonin sprova të rënda fizike për të zbuluar çfarë ndodhej përtej horizontit.
Vikingët mund të jenë kthyer në Amerikë për shekuj
Për një kohë të gjatë, historianët mendonin se udhëtimet drejt Vinlandit kishin qenë ekspedita të shkurtra, pas të cilave vikingët ishin larguar përfundimisht.
Por dëshmitë arkeologjike sugjerojnë një histori më të gjatë.
Arkeologu Robert McGhee, i cituar nga BBC, ka shpjeguar se ekzistojnë prova që skandinavët mund të kenë vazhduar udhëtimet e rastësishme drejt Amerikës së Veriut edhe për dy ose tre shekuj pas ekspeditave të para.
Kjo do të thotë se lidhjet përmes Atlantikut të Veriut mund të kenë vazhduar shumë më gjatë nga sa është menduar.
Megjithatë, këto udhëtime nuk krijuan një kolonizim të përhershëm europian në kontinentin amerikan.
A e dinte Kolombi se Amerika ishte zbuluar më parë?
Kjo është ndoshta pyetja më intriguese që ngre historia e BBC-së.
A ishte Kristofor Kolombi në dijeni të udhëtimeve të mëparshme përtej Atlantikut?
Historiania Kirsten Seaver përmend dokumente që tregojnë se lundërtarët europianë vazhdonin të kërkonin rrugë drejt brigjeve perëndimore të Atlantikut edhe gjatë Mesjetës së vonë.
Një dëshmi interesante vjen nga një letër e shkruar gjatë dimrit 1497–1498 nga anglezi John Day, drejtuar Kolombit.
In it, Day mentions John Cabot's voyage to North America in 1497 and writes that Bristol sailors had been undertaking voyages to those shores for years.
The wording of the letter suggests that Columbus may have been aware of these efforts.
But this does not prove that he knew the history of the Vikings or the location of Vinland.
Some scholars have hypothesized that Columbus may have deliberately chosen a more southern route to avoid the northern coasts of America, as his objective was to reach the riches of the Far East.
However, this remains a theory, not a proven historical fact.
The story that remained hidden in medieval manuscripts
One of the most important sources for Viking voyages is the Flateyjarbók, a 14th-century Icelandic manuscript.
It contains accounts of the settlement of the Scandinavians in Greenland and their journeys to North America.
Its historical value was so great that, in 1893, the organizers of the Chicago World's Fair asked to borrow it to commemorate the 400th anniversary of Columbus's voyage.
According to a BBC documentary, the Americans even offered to send a warship to retrieve the manuscript from Denmark and an armored train to transport it across the United States.
An insurance policy of one million dollars was also proposed, a staggering sum for the time.
But the Danish authorities refused to take the risk.
Five centuries of history before Columbus
On October 12, when the arrival of Christopher Columbus in America is commemorated, the history of the Vikings reminds us that the exploration of the world did not begin nor end with a single name.
Columbus remains a crucial figure because his 1492 voyage opened a new period of continuous contact between Europe and the Americas, with extraordinary consequences for world history.
But he was not the first European to arrive there.
Five centuries earlier, Erik the Red had established his colony in Greenland and his son, Leif Erikson, had led one of the expeditions that reached North America.
They were not greeted with royal ceremony, and their travels did not immediately change the political map of the world. For centuries, their history remained preserved in manuscripts, legends, and buried footprints.
Today, a thousand years later, archaeology has confirmed what the Icelandic sagas had long narrated: long before Columbus set off westward, the Vikings had crossed the ocean and set foot on the shores of America.
Source: BBC – Fiona Macdonald, October 12, 2026.
