Dr Abhishek Ranjan | New Delhi | August 5, 2026
Kur shumica e njerëzve flasin për dezinformimin, ata përqendrohen te shpërndarja e informacionit të rremë ose te mungesa e fakteve të përbashkëta. Megjithatë, situata ka ndryshuar.
Prej vitesh dëgjojmë se rrjetet sociale krijojnë “ambiente jehone”, sepse njerëzit në rrjete të ndryshme sociale konsumojnë informacione të ndryshme. Teoria më e përhapur mbi arsyen pse njerëzit po ndahen gjithnjë e më shumë politikisht është se ata nuk njihen me pikëpamjet e palës tjetër, për shkak të mënyrës se si algoritmet i ndajnë njerëzit në rrjete të ndryshme digjitale.
Edhe pse kjo teori pranohet gjerësisht, ajo nuk e përshkruan në mënyrë të plotë se si platformat e mediave sociale formojnë sot opinionin publik. Forma e vërtetë e ndarjes postmoderne nuk është se qytetarët nuk shohin të njëjtat gjëra. Përkundrazi, të njëjtat ngjarje shihen përmes strukturave krejtësisht të ndryshme algoritmike.
Kjo m´u kujtua së fundmi gjatë një bisede me një mik rreth një proteste politike që kishte marrë vëmendje të madhe mediatike. Të dy e kishim parë protestën, sepse kishim ndjekur të njëjtat marshime, fjalime dhe shumë nga të njëjtat video që lidhen me protestën.
Megjithatë, biseda jonë u kthye shpejt në habi. Në rrjedhën që më ushqente mua me lajme, protesta paraqitej si një kërcënim për rendin publik. Në rrjedhën e mikut tim, e njëjta protestë paraqitej si një mbrojtje e rendit publik. Nuk po flasim për protesta të ndryshme. Po flasim për interpretime të ndryshme të së njëjtës protestë.
Ky dallim është shumë i rëndësishëm. Kur shumica e njerëzve flasin për dezinformimin, ata përqendrohen te shpërndarja e gënjeshtrave ose mungesa e fakteve të përbashkëta. Por tani problemi kryesor ndodhet diku tjetër.
Ndërsa njerëzit përqendrohen te ngjarja që ka tërhequr më shumë vëmendje dhe zemërim, algoritmet përqendrohen te aspektet emocionale dhe morale të asaj ngjarjeje. E njëjta protestë, zgjedhje, vendim gjykate ose njoftim politikash mund të paraqitet ndryshe për përdorues të ndryshëm dhe të shihet përmes lenteve të kuptimeve krejtësisht të ndryshme.
Unë e quaj këtë fenomen të ri Algoritmokraci. Këta algoritme bëjnë shumë më tepër sesa të rekomandojnë ose sugjerojnë informacion. Ata në fakt qeverisin opinionin publik. Ata nuk na tregojnë çfarë të mendojmë. Përkundrazi, bëjnë të kundërtën: na tregojnë si të mendojmë, duke na rrethuar me lloje të caktuara informacioni, duke theksuar disa fakte, duke nxitur disa reagime dhe duke privilegjuar interpretime të caktuara. Fuqia e tyre e vërtetë nuk qëndron te kontrolli i informacionit, por te kontrolli i mënyrës sonë të të menduarit.
Ky model është i kundërt me idenë tradicionale të “flluskës së filtrit”. Ai bazohet jo te izolimi, por te përplasja. Platformat e mediave sociale kanë kuptuar se nuk ka asgjë më tërheqëse për përdoruesit sesa konfliktet dhe polemikat kombëtare. Prandaj, ato sigurohen që çdo përdorues të ekspozohet ndaj këtyre polemikave.
Në të njëjtën kohë, ato e dinë se përdoruesit angazhohen më shumë me përmbajtje që përputhet me gjendjen e tyre emocionale. Vitet e tëra të të dhënave mbi sjelljen tonë – çdo ndalesë gjatë shfletimit, koment, shpërndarje, pëlqim apo reagim – u japin sistemeve të rekomandimit aftësinë të parashikojnë mënyrën më efektive të paraqitjes së një ngjarjeje për të na mbajtur të angazhuar.
Si rezultat, një përdorues sheh përmbajtje që thekson rendin dhe ligjin, ndërsa një tjetër përballet me përmbajtje që thekson liritë civile. Të dy po shohin të njëjtën ngjarje, por secili përmes një konteksti moral të ndryshëm.
