Çfarë do të thotë paketa e re fiskale për xhepin e shqiptarëve? Sa para më shumë do të marrë shteti nga bizneset, nga fitimet e tyre, nga pagat dhe nga blerjet e përditshme? VNA po përpiqet t’i shpjegojë me gjuhë sa më të thjeshtë ndryshimet që qeveria Rama propozon për vitin 2027, duke i përkthyer përqindjet dhe termat e ndërlikuar fiskalë në shifra konkrete, për të kuptuar se kush do të paguajë më shumë dhe sa do të përfitojë buxheti i shtetit.
Së pari, rritet tatimi mbi fitimin e bizneseve, nga 15% në 17%. Për ta kuptuar, mjafton një shembull. Nëse një kompani ka 10 milionë lekë fitim të tatueshëm, sot paguan 1.5 milionë lekë tatim. Me ndryshimin e propozuar do të paguajë 1.7 milionë lekë. Pra, 200 mijë lekë më shumë për shtetin dhe po aq më pak për kompaninë. Vetëm nga kjo masë, qeveria pret të mbledhë rreth 5 miliardë lekë shtesë në vit.
Së dyti, pothuajse dyfishohet tatimi mbi dividendin, nga 8% në 15%. Dividendi është pjesa e fitimit që pronari merr nga kompania pasi ajo ka paguar tatimin e saj. Nëse sot një pronar merr 1 milion lekë dividend bruto, shteti i mban 80 mijë lekë. Me normën e re do t’i mbajë 150 mijë lekë. Pra, 70 mijë lekë më shumë.
Nëse të dyja rritjet miratohen, një kompani me 10 milionë lekë fitim të tatueshëm, që ua shpërndan të gjithë fitimin e mbetur pronarëve, do të paguajë gjithsej 2.945 milionë lekë në tatimfitim dhe tatim mbi dividendin, kundrejt 2.18 milionë lekëve sot. Diferenca është 765 mijë lekë më shumë për shtetin.
Së treti, në skemën e TVSH-së futen rreth 17 500 biznese të tjera. Deri tani, kufiri i xhiros vjetore për regjistrimin në TVSH ka qenë 10 milionë lekë. Qeveria propozon ta ulë në 5 milionë lekë. Kjo do të thotë se shumë biznese që sot janë jashtë skemës do të detyrohen të regjistrohen, të deklarojnë TVSH-në dhe të përballojnë detyrimet përkatëse.
Ndërkohë, sipas propozimeve të raportuara, norma standarde e TVSH-së pritet të rritet nga 20% në 21%. Për një produkt që kushton 1 000 lekë pa TVSH, çmimi me tatimin aktual është 1 200 lekë, ndërsa me normën e propozuar bëhet 1 210 lekë, nëse biznesi e kalon të gjithë rritjen te konsumatori. Dhjetë lekë duken pak, por efekti grumbullohet në blerjet e përditshme.
Së katërti, rritet tatimi për pagat e larta. Qeveria propozon një normë 32% për pjesën e të ardhurave nga punësimi që tejkalon 8.04 milionë lekë në vit, ose rreth 670 mijë lekë në muaj. Kjo nuk do të thotë se e gjithë paga tatohet me 32%, por se pjesa mbi këtë kufi do t’i nënshtrohet normës së re.
Së pesti, ndryshon edhe TVSH-ja për turizmin. Norma e reduktuar prej 6% propozohet të rritet në 10% për shërbimet që përfshihen në këtë kategori. Nëse kostoja shtesë kalon te klientët, qëndrimi në hotel dhe shërbimet përkatëse mund të bëhen më të shtrenjta.
Paketa parashikon edhe lehtësime. Për disa produkte ushqimore bazë propozohet ulja e TVSH-së nga 20% në 6%. Kjo mund të ulë çmimet për konsumatorët, nëse reduktimi i tatimit reflektohet në çmimin përfundimtar. Por mbetet për t’u parë se cilat produkte do të përfshihen dhe sa do të përfitojnë realisht familjet.
Sa para më shumë do të mbledhë shteti? Vetëm rritja e tatimit mbi fitimin dhe dividendin parashikohet t’i sjellë buxhetit rreth 8 miliardë lekë shtesë në vit, ose afërsisht 85 milionë euro. Kjo shumë nuk përfshin domosdoshmërisht efektin e të gjitha ndryshimeve të tjera fiskale.
Qeveria i paraqet këto masa si një mënyrë për të rritur të ardhurat dhe për të shpërndarë më mirë barrën tatimore. Por për bizneset, taksat më të larta mund të nënkuptojnë më pak para për investime, zgjerim dhe punësim. Për konsumatorët, një pjesë e kostove mund të shfaqet në çmime më të larta.
Në fund, filozofia e paketës së re fiskale duket e thjeshtë: shteti kërkon më shumë nga fitimi, më shumë nga dividendi, zgjeron rrethin e bizneseve që paguajnë TVSH dhe rrit tatimin për pagat e larta. Ndërsa Rama numëron miliardat që do të hyjnë në buxhet, shqiptarëve u mbetet të llogarisin sa para do t’u dalin nga xhepi.
