Një raport i ri publik ka nxjerrë në pah se ish-kryeministri britanik Boris Johnson mbikëqyri një reagim të paqëndrueshëm dhe të çorganizuar ndaj pandemisë COVID-19, duke vonuar vendosjen e masave të izolimit – një vendim që, sipas hetimit, rezultoi në rreth 23,000 vdekje të shmangshme.
Sipas të dhënave zyrtare, Britania ka regjistruar mbi 230,000 humbje jete nga COVID-19, një nivel vdekshmërie i krahasueshëm me SHBA-në dhe Italinë, por më i lartë se çdo vend tjetër i Evropës Perëndimore. Pasojat ekonomike dhe sociale vazhdojnë të ndihen edhe sot.
Hetimi publik, i urdhëruar fillimisht nga vetë Johnson në maj 2021, kritikon ashpër mënyrën se si qeveria e tij menaxhoi krizën, duke nxjerrë në pah një kulturë të brendshme “toksike dhe kaotike”. Kryetarja e hetimit, ish-gjyqtarja Heather Hallett, theksoi se vendimmarrja në Downing Street ishte e pavendosur, ndërsa vetë stafi qeveritar shkelte rregullat që kishte vendosur.
Raporti argumenton se, po të ishte vepruar më herët për të frenuar përhapjen e virusit, izolimi i plotë mbarëkombëtar mund të ishte shmangur. Sipas Hallett, Johnson “nuk arriti të kuptonte seriozitetin e situatës” në fillim të vitit 2020 dhe shpesh shpërqendrohej nga çështje të tjera, përfshirë negociatat për Brexit-in.
Gjatë dëshmisë së tij para komitetit në vitin 2023, Johnson pranoi se qeveria kishte qenë “tepër e vetëkënaqur” dhe se kishte “nënvlerësuar masivisht” rrezikun, duke shprehur mirëkuptim për zemërimin e publikut.
23,000 vdekje të shmangshme
Raporti thekson se njoftimi i izolimit më 23 mars 2020 ishte i vonuar dhe i pamjaftueshëm. Nëse masat do të ishin vendosur një javë më herët, më 16 mars, vlerësohet se vdekjet gjatë valës së parë deri në korrik do të ishin reduktuar me rreth 48%, ose 23,000 persona.
Vonimi i veprimeve çoi gjithashtu në nevojën për izolime të tjera të rënda gjatë vitit, me pasoja të mëdha shoqërore dhe ekonomike. Edhe pse raporti njeh presionin dhe kompleksitetin e vendimeve që duhej të merrte Johnson, ai thekson se ish-kryeministri shpesh ndryshonte mendje dhe vononte vendimet kritike edhe atëherë kur situata ishte qartësisht alarmante.
