Një nga motorët kryesorë të rritjes ekonomike në vitet e fundit ka qenë sektori i pasurive të paluajtshme. Kërkesa e lidhur sidomos me turizmin ka sjellë shtim të investimeve në zonat bregdetare dhe në kryeqytet, duke i dhënë hov një cikli të ri të rritjes së çmimeve të pasurive të paluajtshme.
Rritja e çmimeve në vetvete u bë një lloj katalizatori, duke forcuar perceptimin se pronat janë një investim i mirë.
Një rol të rëndësishëm në këtë cikël ka pasur padyshim edhe kredia bankare për prona, që në vitet e fundit ka arritur vlera rekord.
Kredia për shtëpi u rrit për të shtatin vit radhazi në 2025. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se kredia e re për blerje banesash arriti rekordin e ri historik prej 64.4 miliardë lekësh, ose rreth 658 milionë eurosh, të llogaritura me kursin mesatar të vitit të kaluar. Kredia e re për shtëpi u rrit me 17.3% krahasuar me vitin 2024.
Rritja e kredisë së re ishte edhe më e lartë në raport me rritjen prej 13% të vitit të mëparshëm.
Vlera e portofolit aktiv ose tepricës së kredisë për shtëpi në fund të vitit 2025 arriti në 243.6 miliardë lekë, me një rritje vjetore prej 16.7%. Ritmet e rritjes të portofolit të kredisë janë rritur ndjeshëm krahasuar me nivelin prej 15.5% të vitit të mëparshëm.
Të dhënat tregojnë se kredia për shtëpi ka shënuar rritje të fortë në vitet pas pandemisë.
Në periudhën kohore 2021-2025, sektori bankar ka dhënë rreth 254 miliardë lekë kredi të reja për blerjen e banesave nga familjet shqiptare. Kjo shumë është 115% më e lartë krahasuar me pesëvjeçarin e mëparshëm, 2016-2020 (pa llogaritur efektin statistikor të kursit mbi kredinë në valutë, në mungesë të të cilit rritja do të kishte qenë edhe më e lartë).
Rritja e mbështetjes e sektorit bankar me kredi duket se është një faktor që ka pasur peshë të konsiderueshme në kërkesën për pasuri të paluajtshme dhe në rritjen e çmimit të pronave pas pandemisë.
Normat e ulëta të interesit e kanë bërë kredinë për shtëpi tërheqëse për huamarrësit, ndërsa paralelisht cikli i rritjes së çmimeve të pasurive të paluajtshme në vitet e fundit ka rritur edhe kërkesën për kredi për shtëpi nga familjet, duke shtuar perceptimin se blerja e një prone është një investim i mirë për të ardhmen.
Një frenim i kredisë për blerjen e pasurive të paluajtshme do të kishte padyshim efekte mbi kërkesën për blerjen e pronave.
Ndërkohë, një situatë globalisht inflacioniste mund të frenojë edhe kërkesën nga blerësit e huaj ose në përgjithësi jorezidentë, që në vitet e fundit kanë luajtur një rol të rëndësishëm në tregun e pasurive të paluajtshme në Shqipëri./Monitor
