Nevojitet një datë e saktë, një plan emergjence dhe një shtyrje e afateve të bilanceve, në mënyrë që digjitalizimi të mos mbetet një mjet dënimi, por të shërbejë për atë që u krijua: për të ndihmuar ata që prodhojnë vlerë në këtë vend…
Nga Shoqata e Kontabilistëve dhe Financierëve të Shqipërisë
Nëse dikush do të kërkonte një shembull perfekt të asaj se si një progres teknologjik mund të shndërrohet në një makth burokratik, janari i vitit 2026 në Shqipëri do të ishte rasti studimor ideal. Ajo që nisi si një premtim për modernizim dhe lehtësi përmes platformës “SelfCare”, sot është shndërruar në një barrierë të pakalueshme që po mbyt frymëmarrjen e bizneseve dhe po çon drejt rraskapitjes profesionistët e kontabilitetit. Ky nuk është thjesht një defekt teknik i radhës, por një kolaps i heshtur i gjithë sistemit nervor të ekonomisë sonë.
Gjithçka fillon me identitetin e biznesit, i cili tashmë nuk ekziston pa bekimin e serverëve. Imagjinoni një sipërmarrës që hap dyert e një dyqani të ri, kryen regjistrimet në QKB dhe është gati të nisë punën, por gjendet përballë një muri virtual. Pa funksionimin e platformës qendrore, ai nuk gjeneron dot kodin e vendit të aktivitetit apo kodin e operatorit. Ai është, de jure, një subjekt ligjor, por de facto, një hije që nuk mund të shesë asnjë produkt pa rënë ndesh me ligjin. Ky bllokim i identitetit fiskal nuk kursen as bizneset ekzistuese, të cilat e gjejnë veten të paafta për të validuar certifikatat elektronike apo për të ndryshuar personelin në kasa, duke u detyruar të operojnë në një zonë gri të rrezikshme.
Në këtë klimë pasigurie, problematika bëhet edhe më teknike dhe e rrezikshme gjatë procesit të faturimit të përditshëm. Shumë biznese që përdorin zgjidhje softuerike po vërejnë se faturat e lëshuara po dalin pa kodin unik NIVF, duke u shfaqur si të pafiskalizuara ose me gabime në transmetim. Sipas legjislacionit në fuqi, në rastet kur ka ndërprerje të lidhjes apo pamundësi komunikimi, biznesi ka një dritare prej vetëm 48 orësh për të provuar ri-fiskalizimin e këtyre dokumenteve. Mirëpo, kur platforma SelfCare mbetet e paarritshme për ditë të tëra, ky afat 48-orarësh shndërrohet në një lak që shtrëngohet rreth qafës së biznesit. Pa mundësinë për të marrë një konfirmim nga sistemi, faturat mbeten në një gjendje pezull, duke i ekspozuar subjektet ndaj penaliteteve masive, ndonëse gabimi është tërësisht jashtë kontrollit të tyre.
Situata bëhet akoma më dramatike për subjektet që menaxhojnë volume të mëdha faturimi automatik, si kompanitë e shërbimeve utilitare të telefonisë, energjisë apo ujësjellësit. Për këta operatorë, procesi është shndërruar në një “black box” të vërtetë. Pa akses në SelfCare, ata nuk kanë asnjë mundësi të rakordojnë sistemet e tyre të brendshme me platformwn qendrore. Ata gjenden në një terr informativ ku nuk e dinë me saktësi sa fatura janë lëshuar realisht, sa prej tyre janë fiskalizuar me sukses apo – akoma më keq – nëse i njëjti transmetim është fiskalizuar dy herë për shkak të tentativave të përsëritura të sistemit. Ky kaos në volume të mëdha jo vetëm që deformon librat e shitjes, por krijon një pasaktësi financiare me kosto të pallogaritshme rakordimi në të ardhmen.
Në anën tjetër të medaljes, procesi i blerjeve po shndërrohet në një kurth kohor. Platforma SelfCare është vendi ku subjektet duhet të pranojnë ose refuzojnë faturat që u vijnë nga furnitorët. Pamundësia për të hyrë në sistem do të thotë pamundësi për të ushtruar këtë kontroll. Rreziku këtu është ligjor dhe financiar: nëse ky bllokim zgjat përtej datës 11 të muajit pasardhës, sistemi do t’i konsiderojë këto fatura si të pranuara automatikisht. Bizneset rrezikojnë kështu të pranojnë fatura të pasakta, të fryra apo të paqena, duke humbur të drejtën e kontestimit dhe duke u ngarkuar me detyrime financiare e tatimore të padrejta.
Dhimbja e këtij bllokimi prek thellë edhe kategorinë e personave fizikë të vetëpunësuar pa punëmarrës. Për ta, rënia e portalit është një ndalesë totale e aktivitetit, pasi pa zgjidhje softuerike, ata janë të lidhur kthetra pas funksionimit të faqes. Ndërkohë, në dogana, importuesit po shohin se si zinxhiri i furnizimit këputet sepse procesi i vetëfaturimit të importeve ka mbetur peng i serverëve të paarritshëm.
Sikur të mos mjaftonte paraliza e ditës, ky janar mbart me vete edhe peshën e mbylljes së vitit financiar 2025. Ky është muaji ku kontabilistët duhet të rakordojnë çdo qindarkë të vitit që lamë pas, por mjeti i tyre kryesor i punës është jashtë funksioni. Rakordimi i shitjeve dhe konfirmimi i blerjeve midis asaj që raporton softueri dhe asaj që ka “gllabëruar” serveri tatimor është kthyer në një mision të pamundur. Pa këtë pasqyrë të qartë, hartimi i Pasqyrave Financiare kthehet në një ushtrim hamendësimi, duke cënuar parimin bazë të vërtetësisë.
Shoqata e Kontabilistëve dhe Financierëve të Shqipërisë ka ngritur zërin duke kërkuar jo vetëm njohjen e kësaj situate si forcë madhore, por mbi të gjitha, transparencë. Biznesi nuk mund të operojë me shpresën se sistemi “ndoshta” do të kthehet nesër. Nevojitet një datë e saktë, një plan emergjence dhe një shtyrje e afateve të bilanceve, në mënyrë që digjitalizimi të mos mbetet një mjet dënimi, por të shërbejë për atë që u krijua: për të ndihmuar ata që prodhojnë vlerë në këtë vend./Monitor.al/
