Durrësi nuk përmbytet nga shiu. Përmbytet nga një dështim i njohur, i përsëritur dhe i paadresuar, që prej vitesh trajtohet si emergjencë momentale, ndërkohë që në thelb është problem strukturor i qeverisjes lokale dhe qendrore.
Nëse përmbytjet do të ishin episod i rrallë, justifikimet do të kishin ende peshë. Por kur i njëjti qytet përmbytet pothuajse sa herë bie shi, në të njëjtat zona, pavarësisht fondeve të akorduara dhe projekteve të raportuara si të përfunduara, problemi nuk është më natyra. Është menaxhimi.
Për vite me radhë janë miratuar buxhete, janë zhvilluar tenderë dhe janë firmosur kontrata për kanalizime dhe kullim. Në teori, këto investime duhej të kishin ulur ndjeshëm rrezikun e përmbytjeve. Në praktikë, rezultati është i njëjtë: qyteti mbytet, dëmi përsëritet, ndërsa përgjegjësia shpërndahet dhe humbet rrugës. Ky kontrast mes parasë së shpenzuar dhe efektit real nuk është çështje perceptimi, por fakt i dukshëm publik, që kërkon sqarim institucional.
Pamjet e zyrtarëve që shfaqen në ujë deri në brez paraqiten si dëshmi angazhimi. Në realitet, ato janë komunikim zëvendësues: përpjekje për të mbuluar pyetjen kryesore që qytetarët e bëjnë prej vitesh — pse Durrësi vazhdon të përmbytet, pavarësisht “investimeve”? Propaganda nuk do të ishte problem nëse nuk do të shërbente për të shtyrë përgjegjësinë dhe për të normalizuar dështimin.
Ky dështim nuk është abstrakt. Ai lidhet drejtpërdrejt me drejtimin politik dhe administrativ të Bashkisë së Durrësit, ndër vite. Kryetarët aktualë dhe ish-kryetarët kanë miratuar plane investimesh, kanë firmosur kontrata dhe akte kolaudimi, dhe kanë garantuar publikisht funksionalitetin e punimeve. Nëse këto punime nuk funksionojnë, përgjegjësia nuk mund të zhvendoset te moti apo te nivelet e ulëta administrative. Ajo qëndron aty ku janë marrë vendimet dhe janë hedhur firmat.
Përtej paaftësisë së përsëritur, në Durrës janë artikuluar prej kohësh dyshime publike për rrjete klienteliste dhe ndikime informale që përfitojnë nga punët publike dhe tenderët. Kur përmbytjet përsëriten në të njëjtat zona, ndërsa kontratat dhe përfituesit mbeten pothuajse të pandryshuar, lind një dyshim i arsyeshëm për keqmenaxhim sistemik ose kapje fondesh publike, përfshirë edhe ndikime të elementëve me precedent kriminal. Këto nuk janë akuza përfundimtare, por indikacione që kërkojnë verifikim profesional, jo mohim politik.
Justifikimi i përhershëm se “reshjet janë të pazakonta” është kthyer në alibi institucionale. Nëse çdo përmbytje shpjegohet me “shi të paparë prej 10 vitesh”, problemi nuk është meteorologjik. Është sistemik.
Në këtë pikë, roli i drejtësisë bëhet thelbësor. Në raste të tjera infrastrukturore në vend janë hapur hetime. Në Durrës, për një dështim të vazhdueshëm që prek mijëra qytetarë dhe dëmton ekonominë lokale, mungesa e një hetimi të plotë krijon perceptimin e rrezikshëm se pushteti lokal dhe drejtuesit e tij, aktualë apo të mëparshëm, janë më pak të hetueshëm se të tjerët. Kjo nuk është thjesht çështje imazhi; është çështje barazie para ligjit.
SPAK dhe institucionet e drejtësisë kanë kompetencën dhe përgjegjësinë për të ndjekur rrjedhën e fondeve të kullimit, për të analizuar proceset e prokurimit dhe kolaudimit, për të verifikuar përgjegjësinë vendimmarrëse politike dhe administrative, dhe për të sqaruar nëse kemi të bëjmë me paaftësi, neglizhencë apo shkelje penale. Një hetim i tillë nuk është sulm politik; është detyrim ligjor dhe mënyra e vetme për të rikthyer besimin publik.
Durrësi nuk mbytet nga shiu. Mbytet nga një dështim i paadresuar dhe i pahetuar siç duhet. Kur një qytet përmbytet vazhdimisht dhe askush nuk mban përgjegjësi, problemi nuk është vetëm urban — është institucional. Në këtë pikë, heshtja nuk është neutralitet. Hetimi është e vetmja përgjigje bindëse.
