Në një dokument që duhet të ishte një strategji për të ardhmen, qeveria shqiptare ka depozituar në Kuvend "kapitullimin" e saj përballë sistemit arsimor. Relacioni për krijimin e Agjencisë Kombëtare të Shërbimeve Arsimore (AKSHA) nuk është thjesht një nismë ligjore; është një certifikatë dështimi për Qendrën e Shërbimeve Arsimore (QSHA) dhe një ftesë e hapur për Fondacionin Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim (AADF) që të marrë në dorë "çelësat" e maturës dhe provimeve të shtetit.
Relacioni i siguruar nga VNA është i mbushur me pranime tronditëse për mënyrën se si është administruar arsimi deri më sot. Për herë të parë, qeveria pranon "të zezë mbi të bardhë" se:
Dokumenti pranon se procesi i njohjes së diplomave është një kalvar vonesash që dëmton rëndë studentët, duke i lënë ata peng të një sistemi që nuk funksionon.
Relacioni pranon se mbikëqyrësit dhe administratorët e provimeve shpesh kanë shpërndarë teza të gabuara ose variante që nuk përputhen, duke minuar çdo parim të meritokracisë në Maturën Shtetërore.
Pranohet se pyetjet e provimeve të licencave profesionale dhe maturës nuk kanë kaluar asnjëherë procese rigoroze vlerësimi psikometrik, çka do të thotë se deri më sot, dija e të rinjve është matur me "shkel e shko".
I THOTË QEVERIA:
· "Proceset aktuale të vlerësimit të arritjeve të nxënësve në Maturën Shtetërore dhe të kandidatëve për ushtrimin e profesioneve të rregulluara nuk ofrojnë garancitë e nevojshme për një vlerësim objektiv, të vlefshëm dhe të besueshëm."
· "Janë konstatuar raste të mospërputhjes së varianteve të testit, gabime në hartimin e pyetjeve apo mungesë të standardeve psikometrike, çka ka çuar në kontestime të shumta nga ana e maturantëve dhe kandidatëve."
· "Sistemi aktual i njohjes së diplomave dhe certifikatave të fituara jashtë vendit paraqet barriera burokratike dhe vonesa të pajustifikuara, duke u kthyer në një pengesë për integrimin e shpejtë të të rinjve në tregun e punës."
· "Infrastruktura teknologjike ekzistuese është e vjetruar dhe e pasigurt, duke mos lejuar kalimin në provime tërësisht digjitale (Computer Based Testing), çka ekspozon procesin ndaj manipulimeve dhe kopjimit."
· "Qendra e Shërbimeve Arsimore (QSHA) e ka të pamundur, në kushtet aktuale ligjore dhe financiare, të rekrutojë dhe mbajë ekspertë të mirëfilltë të vlerësimit, duke u mjaftuar me një administrim shpeshherë mekanik dhe jo shkencor."
· "Buxheti i shtetit e ka të papërballueshme të investojë në teknologjinë e fundit të vlerësimit, prandaj nevojitet një model i ri që siguron vetëfinancim përmes tarifave dhe mbështetjes nga partnerët strategjikë (AADF)."
· "Procesi i licencimit të mësuesve dhe profesioneve të tjera nuk pasqyron aftësitë reale të kandidatëve, pasi pyetjet e testit nuk kalojnë procesin e pilotimit dhe analizës shkencore, duke u bazuar në metoda arkaike."
Përballë këtij rrënimi, qeveria nuk propozon një reformë të brendshme, por ia delegon fatin e sistemit AADF-së. Relacioni e thotë qartë:
"Ky projektligj është hartuar në bashkëpunim me Fondacionin Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim (AADF)... për të propozuar një model të ri administrimi."
Shteti shqiptar nuk ka as mend, as mjete për të testuar fëmijët e tij, ndaj kërkon "shpëtimin" te një entitet hibrid. AADF nuk po vjen thjesht si donator, por si arkitekti i një agjencie që do të jetë "shtet brenda shtetit".
Relacioni zbulon se AKSHA e re nuk do të financohet plotësisht nga taksat tona, por do të jetë një institucion me vetëfinancim. Çdo vërtetim, çdo diplomë e huaj që njihet dhe çdo provim licence do të ketë një kosto që do të paguhet nga xhepat e qytetarëve për të mbajtur në këmbë "makinerinë" e re. Duke e nxjerrë agjencinë nga rregullat e Shërbimit Civil dhe duke e vendosur nën Kodin e Punës, qeveria i jep bordit (ku ulet edhe AADF) fuqi absolute për të emëruar njerëz dhe për të caktuar paga jashtë çdo tabele zyrtare të administratës.
