Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt (SafeJournalists), partnerët e Nismës për Reagim të Shpejtë për Lirinë e Medias (Media Freedom Rapid Response – MFRR), si dhe një grup i gjerë organizatash të shoqërisë civile në Shqipëri, kanë publikuar një deklaratë të përbashkët, në të cilën shprehin shqetësimin e thellë në lidhje me ndryshimet e propozuara për Draft-Kodin Penal, të publikuar nga Ministria e Drejtësisë.
Deklarata nënvizon se disa nga dispozitat e draftit, konkretisht neni 865 (Shpifja), neni 863 (Fyerja) dhe neni 536 (Ndikimi në pavarësinë e gjykatës), paraqesin kërcënime serioze për lirinë e medias, sigurinë e gazetarëve dhe të drejtën themelore të lirisë së shprehjes në vend.
Pikat kryesore të shqetësimeve të ngritura:
Neni 865 – Shpifja: Parashikon dënime të rënda në rastet kur informacioni publikohet në media ose rrjete sociale, duke hequr elementin e dijenisë për pavërtetësinë e informacionit. Kjo sjell rrezik për gazetarët dhe sinjalizuesit, duke krijuar pasiguri dhe efekt frenues për raportimin investigativ.
Neni 863 – Fyerja: Përdor formulime të paqarta si “shqetësimi i opinionit publik” dhe “zakonet e mira”, duke lënë hapësirë për interpretim subjektiv dhe zbatim selektiv. Sanksionet e parashikuara, përfshirë burgimin, bien ndesh me jurisprudencën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GJEDNJ).
Neni 536 – Ndikimi në pavarësinë e gjykatës: Ndalon publikimin e komenteve mbi procedurat gjyqësore, duke minuar transparencën dhe rolin mbikëqyrës të medias. Dispozita bie ndesh me Nenin 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (KEDNJ), që garanton lirinë e informacionit.
Neni 852 – Shkelja e Lirisë së Mendimit dhe Shprehjes: Edhe pse njeh të drejtën e lirisë së shprehjes, i mungojnë përkufizime të qarta që do të mundësonin një mbrojtje reale të gazetarëve dhe profesionistëve të medias.
Në deklaratë theksohet gjithashtu se mosnjohja e gazetarëve si një kategori e mbrojtur posaçërisht përbën një tjetër rrezik serioz për punën e tyre dhe rrit mundësinë për ndjekje penale.
Organizatat kërkojnë që:
Të rishikohen në themel nenet 865, 863 dhe 536, në përputhje me standardet evropiane për të drejtat e njeriut.
Të sigurohet qartësi ligjore dhe formulime të sakta që shmangin interpretimet subjektive dhe zbatimin selektiv.
Të dekriminalizohet shpifja dhe fyerja, duke i trajtuar përmes mekanizmave civilë proporcionalë.
Të ofrohet mbrojtje e qartë për gazetarët, sinjalizuesit dhe punonjësit e medias ndaj dënimeve të pajustifikuara.
Të zhvillohen konsultime gjithëpërfshirëse me shoqërinë civile, gazetarët dhe ekspertët përpara miratimit të çdo ndryshimi në Kodin Penal.
Në deklaratë, gjithashtu theksohet se drafti ende nuk është publikuar në Platformën Elektronike për Konsultim Publik, duke shtuar pasigurinë rreth afateve dhe mënyrës së miratimit të draft Kodit.
Organizatat ritheksojnë se liria e medias dhe e shprehjes janë shtylla thelbësore të demokracisë dhe zhvillimit të shoqërisë shqiptare, si dhe kushte thelbësore për integrimin e vendit në Bashkimin Evropian. Ato shprehin gatishmërinë për të mbështetur institucionet shqiptare në përmirësimin e legjislacionit në përputhje me standardet evropiane.
