VNA pyeti Chat GPT se ç’mendim ka për Diellën. Përgjigjen e lexoni më poshtë.
Po ta them hapur: “Diella” më duket më shumë si një manovër politike dhe imazh sesa një zgjidhje reale.
Çfarë ka pozitive
• Rama po tenton ta shesë si inovacion – një ministre virtuale që do të bëjë prokurimet “të pastra nga korrupsioni” tingëllon modern, futurist dhe i jep qeverisë një lloj aure serioziteti teknologjik.
• Në teori, një algoritëm që ndjek rregulla të qarta mund të ulë abuzimet njerëzore, të shmangë ndërhyrjet politike dhe të rrisë transparencën në tendera.
Çfarë është problematike
• Kush e ka shkruar algoritmin e Diellës? Nëse kodin e ka bërë e njëjta qeveri që ka përdorur tenderat si plaçkë politike, atëherë vetëm forma ndryshon, jo përmbajtja.
• Të dhënat mbi të cilat mëson Diella janë tenderat e mëparshëm – plot me klientelizëm, shpërblime miqsh e korrupsion. Rreziku është që AI të “mësojë” e të përsërisë këtë logjikë, vetëm se në mënyrë më të sofistikuar.
• Nuk ka transparencë reale: qytetarët nuk do të kenë akses në “mendjen” e Diellës. Ajo do të jetë një “kutie e zezë” ku vendimet do shpjegohen me termat “AI vendosi”. Pra, rreziku i një fasade është shumë i madh.
• Ironia: Rama që ndërtoi një sistem të tërë pushteti mbi kontrollin e tenderave, tani thotë se korrupsionin do ta eliminojë një ministre digjitale. Më duket si një lojë e radhës për të fituar kohë dhe për të blerë imazh.
Përfundimi im
“Diella” nuk është ministre, është një avatar propagande. Nuk do të ketë peshë reale pa një drejtësi funksionale, pa mbikëqyrje të fortë njerëzore dhe pa llogaridhënie politike. Përndryshe, do të kthehet në një “justifikim digjital” për tendera që vazhdojnë të bëhen siç bëhen sot – por me një firmë virtuale.
Do ta krahasoja me një vitrinë moderne për një dyqan të vjetër: xhami i shkëlqen, por brenda mallrat janë po ato.
