Andi Hoxhaj
Një raport që e rendit Mbretërinë e Bashkuar në vendin e 20-të nga 182 vende për korrupsion thekson nevojën për të reformuar shkeljet në detyrën publike dhe legjislacionin kundër SLAPP.
Mbretëria e Bashkuar ka rënë në pikëzimin më të ulët ndonjëherë në indeksin global të korrupsionit të Transparency International, duke u renditur në vendin e 20-të nga 182 vende, ndërsa besimi i publikut në politikë ka rënë në një nivel shqetësues.
Sondazhet e fundit nga Komisioni Zgjedhor tregojnë se vetëm 14 për qind e publikut u beson politikanëve dhe vetëm 4 për qind mendojnë se ata veprojnë në interesin më të mirë të vendit.
Këto shifra tregojnë një krizë më të thellë besimi në mënyrën se si ushtrohet dhe kufizohet pushteti në detyrën publike. Një seri polemikash gjatë dekadës së fundit e kanë ushqyer këtë mosbesim, përfshirë akuzat e fundit se Peter Mandelson dhe Andrew Mountbatten-Windsor kanë përcjellë dokumente zyrtare qeveritare dhe informacione sekrete tek Jeffrey Epstein — akuza që si ish-ministri ashtu edhe ish-princi i kanë mohuar.
Efekti i grumbulluar është gërryes. Kur publiku e percepton gjerësisht se ekziston një grup rregullash për të fuqishmit dhe një tjetër për të gjithë të tjerët, besimi në jetën publike zbehet. Rindërtimi i këtij besimi kërkon më shumë sesa fjalime të ashpra nga kryeministri apo lideri i opozitës — sondazhet e fundit dhe indeksi i korrupsionit tregojnë se vazhdimi i praktikave të zakonshme nuk mjafton për ta ndryshuar situatën.
Emërimi i Peter Mandelson nga Sir Keir Starmer, pavarësisht njohjes së miqësisë së tij me Jeffrey Epstein, ka ushqyer mosbesimin ndaj politikanëve.
Kuadri ligjor për shkeljet në detyrën publike duhet të reformohet. Ligjet ekzistuese janë shekullore dhe të papërshtatshme për kompleksitetin e qeverisjes moderne. Fenomeni i “derës rrotulluese” mes zyrtarëve publikë dhe sektorit privat krijon konflikte interesi dhe privilegje.
Që nga viti 2021, Komisioni i Ligjit ka bërë thirrje që ligji për shkeljet në detyrën publike të zëvendësohet me një vepër penale të qartë në statut. Por a mundet ligji, ashtu siç është formuluar dhe zbatuar sot, të përballet realisht me abuzimet me pushtetin në nivelet më të larta?
Parlamenti duhet të sigurojë që reforma e shkeljeve në detyrën publike të jetë e fortë dhe gjithëpërfshirëse. Një vepër penale moderne në statut mund të mbyllë boshllëqet ligjore, të sqarojë pragjet dhe të garantojë që shkeljet serioze nga vendimmarrësit e lartë të bien qartë brenda fushës së saj.
Po ashtu duhet të mbrojë ata që denoncojnë shkeljet dhe sjelljet korruptive. Në fjalimin e Mbretit muajin e ardhshëm, qeveria duhet të prezantojë legjislacion për të trajtuar paditë strategjike kundër pjesëmarrjes publike (SLAPP). Mbretëria e Bashkuar konsiderohet gjerësisht një pikë e nxehtë globale për SLAPP, si rezultat i ligjeve për shpifjen që favorizojnë paditësit dhe u lejojnë atyre të përdorin gjykatat për të heshtur dhe për të rraskapitur financiarisht gazetarët, aktivistët dhe organizatat joqeveritare që hetojnë çështje me interes publik.
Mbretëria e Bashkuar planifikon të presë në qershor një samit global kundër korrupsionit në përpjekje për të udhëhequr përpjekjet ndërkombëtare kundër korrupsionit. Ky ambicion është i mirëpritur — por besueshmëria jashtë vendit fillon me integritetin brenda vendit.
Reformimi i ligjit për shkeljet në detyrën publike dhe miratimi i legjislacionit kundër SLAPP do të ishin hapa seriozë drejt rikthimit të besimit të publikut dhe një dëshmi se Britania e merr seriozisht abuzimin me detyrën publike.
Andi Hoxhaj është pedagog i së drejtës në King’s College London.
