A mund të na afrojë më shumë me njëri-tjetrin thjesht mënyra se si bëjmë pyetje? Studime të reja në psikologji sugjerojnë se po. Pyetjet e thella dhe kuptimplota jo vetëm që ndihmojnë të krijojmë lidhje me të panjohur, por mund të forcojnë ndjeshëm edhe marrëdhëniet mes prindërve dhe fëmijëve.
Në vitin 2024, një ekip psikologësh nga Universiteti i Amsterdamit testoi një ide të thjeshtë, por domethënëse: a do të ndiheshin fëmijët më të dashur nëse prindërit e tyre do t’u bënin disa pyetje të zgjedhura me kujdes? Rezultatet ishin befasuese. Pas vetëm nëntë minutash bisedë, fëmijët e moshës 8–13 vjeç raportuan se ndiheshin më të dashur dhe më të mbështetur nga prindërit e tyre.
Eksperimenti u bazua në një metodë të njohur në psikologji si “fast-friends procedure” (procedura e miqësisë së shpejtë), e cila është përdorur më herët tek të rriturit për të krijuar afërsi mes të panjohurve. Ideja kryesore është vetë-zbulimi: ndarja e mendimeve, ndjenjave dhe përvojave personale përmes pyetjeve që shkojnë përtej bisedave sipërfaqësore.
Në vend të pyetjeve të zakonshme si “Cili është filmi yt i preferuar?”, prindërit në studim u udhëzuan t’u bënin fëmijëve pyetje më reflektuese, si:
• “Nëse do të mund të udhëtoje kudo në botë, ku do të shkoje dhe pse?”
• “Cila është përvoja më e çuditshme që ke pasur ndonjëherë?”
• “Kur ishte hera e fundit që u ndjeve i vetëm dhe çfarë ta shkaktoi atë ndjenjë?”
Sipas studiuesit Eddie Brummelman, këto biseda ishin shpesh shumë emocionale. “Më krijuan mornica. Ishin vërtet kuptimplota,” thotë ai. Shumë familje prekën tema për të cilat nuk kishin folur më parë, si frika, vetmia apo edhe vdekja – tema që zakonisht shmangen, sidomos kur flitet me fëmijët.
Studimet tregojnë se këto biseda funksionojnë sepse aktivizojnë mekanizma biologjikë në tru, veçanërisht sistemin e opioideve natyrore, i cili lidhet me ndjenjën e kënaqësisë, afërsisë dhe lidhjes sociale. Kur ndajmë gjëra personale dhe ndihemi të dëgjuar, truri ynë “shpërblen” këtë lidhje me ndjesi pozitive.
Efektet e kësaj metode nuk kufizohen vetëm brenda familjes. Ajo është testuar me sukses edhe mes studentëve online, duke ulur braktisjen e studimeve, si dhe mes njerëzve nga grupe të ndryshme shoqërore, duke ndihmuar në uljen e paragjykimeve dhe rritjen e mirëkuptimit.
Mesazhi kryesor i studiuesve është i qartë: shpesh jemi më të rezervuar seç duhet nga frika se mos tjetri nuk është i interesuar. Në realitet, njerëzit zakonisht e vlerësojnë sinqeritetin dhe hapjen emocionale më shumë nga sa mendojmë.
Për prindërit, kjo do të thotë se ndërtimi i një marrëdhënieje më të fortë me fëmijët nuk kërkon kohë të gjatë apo gjeste të mëdha, por guxim për të bërë pyetjet e duhura – dhe gatishmëri për të dëgjuar me vëmendje e ndershmëri. Në fund, këto biseda të vogla mund të jenë themeli i lidhjeve të forta që zgjasin gjithë jetën.
