Rivaliteti ka qenë gjithmonë një forcë shtytëse në historinë e artit. Që nga Antikiteti e deri në shekullin XIX, përplasjet mes artistëve jo vetëm kanë ndezur ego, por kanë prodhuar vepra që kanë formësuar kulturën botërore.
Një nga rastet më të hershme daton rreth vitit 400 p.e.s., kur piktorët legjendarë Zeuksis dhe Parrhasius u përballën për të provuar se kush ishte mjeshtri më i madh. Zeuksisi pikturoi rrush aq realist sa zogjtë u përpoqën ta hanin. Por Parrhasiusi fitoi garën kur pikturoi një perde aq bindëse, sa vetë Zeuksisi u mashtrua duke u përpjekur ta hapte. Mësimi ishte i qartë: për të fituar, duhet të mashtrosh edhe mashtruesin.
Më shumë se dy mijë vjet më vonë, në Londrën e vitit 1832, një duel artistik po aq i famshëm ndodhi mes JMW Turner dhe John Constable. Kur veprat e tyre u ekspozuan krah për krah në Royal Academy, Constable paraqiti një tablo madhështore dhe të punuar për vite me radhë, ndërsa Turner një peizazh detar shumë më të vogël. Në një gjest të shpejtë, Turner shtoi një njollë të kuqe të ndezur në pikturën e tij, duke e kthyer vëmendjen e publikut dhe duke ndryshuar balancën e “ndeshjes”. Constable reagoi me famën tashmë legjendare: “Ai ka qenë këtu dhe ka qëlluar me armë”.
Ky rivalitet është sot në qendër të një ekspozite të madhe në Tate Britain, që tregon se si konkurrenca mes dy piktorëve romantikë britanikë ndikoi drejtpërdrejt në stilin dhe trashëgiminë e tyre.
Por Turner dhe Constable nuk janë të vetmit. Historia e artit njeh edhe përplasje të tjera ikonike:
• Leonardo da Vinci kundër Michelangelos, një rivalitet i mbushur me fyerje dhe ambicie, që kulmoi me komisione rivale për Palazzo Vecchio në Firence.
• Titian kundër Tintorettos, ku nxënësi i refuzuar priti dekada për t’i treguar Venecias një vizion të ri artistik.
• Élisabeth Vigée Le Brun dhe Adélaïde Labille-Guiard, dy piktore që u vendosën kundër një sistemi paragjykues, jo kundër njëra-tjetrës.
• Orazio dhe Artemisia Gentileschi, një marrëdhënie baba–bijë e thyer nga trauma personale, që solli një ndarje të fortë artistike.
• Van Gogh dhe Gauguin, një bashkëjetesë e dështuar që përfundoi në dhunë dhe ndarje, por la pas vepra që tregojnë tensionin mes dy gjeniove.
Këto rivalitete tregojnë se konkurrenca në art nuk është thjesht konflikt personal, por një katalizator krijimtarie. Në shumë raste, përplasjet mes artistëve kanë nxjerrë në pah stile të reja, ide të guximshme dhe vepra që vazhdojnë të frymëzojnë edhe sot.
