Administrata e presidentit amerikan Donald Trump njoftoi të mërkurën një paketë të re udhëzimesh ushqimore, të cilat rekomandojnë që amerikanët të konsumojnë më shumë proteina dhe më pak sheqer sesa këshillohej më parë, si dhe të shmangin ushqimet shumë të përpunuara për të arritur një dietë të shëndetshme.
Këto udhëzime janë pjesë e axhendës së administratës Trump “Make America Healthy Again” (MAHA – Ta bëjmë Amerikën sërish të shëndetshme), e quajtur sipas lëvizjes shoqërore që mbështet Sekretarin e Shëndetësisë, Robert F. Kennedy Jr. Ai dhe zyrtarë të tjerë, përfshirë Sekretaren e Bujqësisë Brooke Rollins, kanë zbatuar objektiva të politikës MAHA, si frenimi i vaksinimit të fëmijëve dhe kufizimi i aksesit në ushqime jo të shëndetshme për përfituesit e ndihmave ushqimore (food stamps).
Kennedy dhe Rollins kishin premtuar thjeshtimin e udhëzimeve dhe heqjen e asaj që ata e përshkruajnë si ndikim i tepruar i kompanive ushqimore në rekomandime. Udhëzimet publikohen çdo pesë vjet nga Departamenti i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore (HHS) dhe Departamenti i Bujqësisë (USDA).
Udhëzimet e reja përfshijnë disa nga ndryshimet e premtuara nga Kennedy, si dekurajimi i fortë i konsumit të ushqimeve shumë të përpunuara dhe sheqernave të shtuara. Kennedy dhe mbështetësit e tij të MAHA-s kanë theksuar se konsumi i lartë i sheqerit dhe ushqimeve të përpunuara në dietën amerikane kontribuon në rritjen e sëmundjeve kronike.
“Sot, qeveria jonë i shpall luftë sheqerit të shtuar,” tha Kennedy në një konferencë për shtyp në Shtëpinë e Bardhë.
Rekomandimet për t’i dhënë përparësi frutave, perimeve dhe drithërave integrale, si dhe kufizimi i yndyrnave të ngopura në 10% të kalorive ditore, mbeten të pandryshuara.
Kennedy tha se zbatimi i këtyre udhëzimeve do të ulë kostot e kujdesit shëndetësor, një çështje kyçe për republikanët përpara zgjedhjeve të mesmandatit të vitit 2026.
“Udhëzimet e reja pranojnë se ushqimi i plotë dhe i pasur me lëndë ushqyese është rruga më efektive drejt shëndetit më të mirë dhe kostove më të ulëta të kujdesit shëndetësor,” tha ai.
Komisioni MAHA i administratës, i drejtuar nga Kennedy, deklaroi në një raport strategjik në shtator se USDA dhe HHS planifikojnë të reformojnë procesin e hartimit të udhëzimeve të ardhshme ushqimore, përfshirë strukturën dhe përbërjen e komitetit këshillimor që rekomandon përmbajtjen.
Disa grupe avokuese kanë kritikuar këtë komitet si tepër të ndikuar nga industria ushqimore. Komiteti që këshilloi për udhëzimet e këtij viti ishte emëruar nga administrata e presidentit Joe Biden.
Më shumë proteina, më pak sheqer
Udhëzimet ushqimore shërbejnë si bazë për programet federale të ushqyerjes në shkolla, nga të cilat përfitojnë rreth 30 milionë fëmijë, si dhe orientojnë këshillat mjekësore dhe përpjekjet kombëtare për parandalimin e sëmundjeve.
Versioni i ri rekomandon që të rriturit të konsumojnë 1.2–1.6 gramë proteina për kilogram peshë trupore në ditë, nga 0.8 gramë që ishte rekomandimi i mëparshëm.
Gjithashtu inkurajohet konsumimi i produkteve të bulmetit me yndyrë të plotë, një ndryshim nga këshillat disa dekadash që favorizonin bulmetin me pak yndyrë për të ulur rreziqet shëndetësore. Grupet e industrisë së qumështit kanë argumentuar se fermerët dëmtohen nga politikat që këshillojnë shmangien e produkteve me yndyrë të plotë.
Udhëzimet heqin rekomandimin e mëparshëm që të rriturit të kufizojnë alkoolin në një ose dy pije në ditë, duke u mjaftuar me këshillën se të rriturit duhet “të konsumojnë më pak alkool për një shëndet më të mirë të përgjithshëm”.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha se udhëzimet bazohen në shkencë të qëndrueshme dhe do të përmirësojnë shëndetin publik.
“Shoqata Mjekësore Amerikane përshëndet udhëzimet e reja ushqimore të administratës, që vënë në qendër vëmendjes ushqimet shumë të përpunuara, pijet e ëmbëlsuara me sheqer dhe sasinë e tepërt të natriumit, të cilat nxisin sëmundjet e zemrës, diabetin, obezitetin dhe sëmundje të tjera kronike,” tha presidenti i shoqatës, Bobby Mukkamala.
Shmangni ushqimet shumë të përpunuara
Udhëzimet theksojnë se “asnjë sasi e sheqernave të shtuara ose ëmbëltuesve jo ushqyes nuk rekomandohet apo konsiderohet pjesë e një diete të shëndetshme”, dhe se, nëse konsumohen, sheqernat e shtuara nuk duhet të kalojnë 10 gramë për vakt.
Udhëzimet e mëparshme lejonin sasi të vogla sheqeri të shtuar për të ndihmuar përmbushjen e rekomandimeve ushqimore, për sa kohë që nuk tejkalohej 10% e kalorive ditore.
Sipas udhëzimeve të reja, duhen shmangur ushqimet shumë të përpunuara, si dhe ushqimet dhe pijet me aroma dhe ngjyrues artificialë. Disa kompani ushqimore kanë filluar të heqin përbërësit artificialë për t’u përafruar me prioritetet e administratës.
Prodhuesit e pijeve freskuese si Coca-Cola dhe PepsiCo, si dhe Mondelez, prodhuesi i biskotave Oreo, janë vënë nën vëzhgim nga Kennedy. Edhe prodhues të mëdhenj europianë si Nestlé dhe Danone preken nga ndryshimet e shtyra përpara prej tij.
Udhëzimet nuk trajtojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë ushqimet ultra të përpunuara, një term për të cilin industria ushqimore ka debate të forta rreth përkufizimit. HHS dhe USDA kanë bërë të ditur se po zhvillojnë një përkufizim federal për këto ushqime.
Shkencëtarë nga e gjithë bota kanë paralajmëruar se ushqimet ultra të përpunuara, të cilat shpesh përmbajnë aditivë dhe përbërës industrialë, lidhen me pasoja më të këqija shëndetësore, si diabeti i tipit 2 dhe obeziteti./Reuters
