Mbreti Charles u zgjua të premten me fotografi të vëllait të tij më të vogël duke dalë nga një stacion policie, të publikuara në faqet e para të gazetave në mbarë botën, duke paralajmëruar krizën më të rëndë për monarkinë britanike në 90 vitet e fundit.
Arrestimi i Andrew Mountbatten-Windsor nën dyshimin për shpërdorim detyre në një funksion publik, si dhe poshtërimi publik për marrëdhënien e tij me financierin amerikan të dënuar për krime seksuale, tashmë i ndjerë, Jeffrey Epstein, ka bërë që disa të pyesin nëse kjo sagë mund të shënojë fillimin e fundit për institucionin 1,000-vjeçar.
Graham Smith, drejtuesi i grupit fushatues Republic, i cili depozitoi kallëzime në polici ndaj ish-princit lidhur me Epstein për të nxitur hetimin, e përdori arrestimin për të përsëritur kërkesën e tij për shfuqizimin e monarkisë.
“Mendoj se kjo është jashtëzakonisht e dëmshme për monarkinë,” tha ai.
Mountbatten-Windsor ka mohuar çdo shkelje në lidhje me Epstein dhe ka deklaruar se pendohet për miqësinë me të.
SKANDALE DHE KRIZA
Shtëpia e Windsor-it nuk është e panjohur me skandale, turpe dhe fatkeqësi.
Nga divorci dhe vdekja e bashkëshortes së parë të Charles, Princeshës Diana, në vitin 1997, që shkaktoi zemërim të madh publik, deri te trazirat e shkaktuara nga djali më i vogël i mbretit, Princi Harry, dhe bashkëshortja e tij Meghan, të cilët hoqën dorë nga rolet e tyre dhe më pas kritikuan institucionin nga SHBA, familja ka qenë më parë në qendër të dramave të profilit të lartë.
Por situata aktuale, me një anëtar të lartë të familjes mbretërore nën hetim dhe i arrestuar nga policia, nuk ka precedent dhe e lë monarkinë përballë kërcënimit më të madh që nga koha kur xhaxhai i madh i Charles, Mbreti Edward VIII, abdikoi për t’u martuar me amerikanen e divorcuar Wallis Simpson në vitin 1936.
“Është padyshim kriza më e rëndë që nga abdikimi, dhe është veçanërisht e keqe sepse nuk është një krizë mbi të cilën ata mund të ushtrojnë kontroll,” tha një ish-ndihmës i lartë mbretëror që e njeh mirë mbretin.
“Ata kanë qenë kryesisht në pozicion mbrojtës gjatë gjithë kohës, sepse u është dashur të reagojnë ndaj informacioneve që po dilnin, dhe ende nuk e dinë çfarë tjetër përmbajnë dosjet,” i tha ai Reuters-it, duke folur në kushte anonimiteti.
ISH-PRINCI TASHMË I ZHVESHUR NGA TITULLI
Pyetja kyçe për Charles, William dhe këshilltarët e tyre është nëse skandali rreth Andrew do të shkaktojë dëme të qëndrueshme më të gjera, apo thjesht do të përforcojë perceptimin tashmë negativ që shumica kishin për Mountbatten-Windsor.
Familja mbretërore tashmë e ka distancuar ish-princin sa më shumë që ka mundur, duke i hequr të gjithë titujt, rezidencën dhe çdo përfshirje publike me familjen.
Mbreti, i cili ende po i nënshtrohet trajtimit për një kancer të paspecifikuar, dhe Mbretëresha Camilla kanë deklaruar se mendimet dhe simpatitë e tyre janë me viktimat e çdo abuzimi. William dhe bashkëshortja e tij Kate kanë thënë se janë “thellësisht të shqetësuar” nga zbulimet në dosjet e Epstein.
Deklarata e drejtpërdrejtë e mbretit pas arrestimit të vëllait të tij – “Le të jem i qartë: ligji duhet të ndjekë rrugën e tij” – ishte një përpjekje e qartë për t’u distancuar edhe më tej.
“Institucioni ka ndërmarrë çdo hap të mundshëm për t’u distancuar prej tij dhe veprimeve të tij,” tha Julian Payne, ish-shefi i komunikimit i Charles, për Reuters.
“Shpresa është që duke bërë këtë, të krijohet një ndarje e qartë mes anëtarëve aktivë të familjes dhe rolit që ata kanë në emër të Mbretërisë së Bashkuar dhe vendeve të tjera ku ai është mbret, dhe këtij personi dhe veprimeve për të cilat ai duhet të japë llogari.”
MONARKIA MBETET POPULLORE
Matja më e fundit e popullaritetit nga sondazhisti YouGov në janar, para publikimit të miliona dokumenteve lidhur me Epstein nga qeveria amerikane që nxitën hetimin e policisë britanike, tregoi se vetëm 3% e britanikëve kishin një opinion pozitiv për vëllain më të vogël të mbretit. Rreth 90% kishin një opinion negativ.
Por pjesa tjetër e familjes dhe vetë monarkia gëzojnë vlerësim shumë më të lartë. William shihet pozitivisht nga 77% e publikut dhe mbreti nga 60%, sipas sondazhit.
Vetë monarkia, ndonëse jo aq popullore sa dikur dhe duke hasur vështirësi në ruajtjen e mbështetjes së të rinjve, vazhdon të mbështetet nga një shumicë e rehatshme.
“Është sfiduese dhe nuk e paraqet mirë familjen në tërësi, por mendoj se do të mbijetojnë,” tha Jeremy Paul, 59 vjeç, kontabilist, për Reuters ndërsa shkonte në punë të premten.
Smith nga Republic tha se do të ishte “fund loje” për familjen mbretërore nëse një hetim policor do të zbulonte ndonjë provë që sugjeron se Charles ose djali i tij i madh dhe trashëgimtari, Princi William, kishin dijeni më të thellë për lidhjet e Mountbatten-Windsor me Epstein dhe nuk kishin vepruar.
Deri më tani, nuk ka asnjë sugjerim se kjo është rasti.
AKUZAT LIDHEN ME ROLIN SI I DËRGUAR TREGTAR
Ndërsa familja mbretërore mund të frikësohet nga çfarë tjetër mund të dalë nga dosjet e Epstein, asgjë nuk ka gjasa të implikojë figurat kryesore si Charles dhe William, tha ish-ndihmësi.
Mountbatten-Windsor u arrestua nën dyshimin për shpërdorim detyre në zyrë, lidhur me akuza se kishte dërguar dokumente konfidenciale qeveritare te financieri i diskredituar Epstein, gjatë kohës që shërbente si i dërguar tregtar.
Charles kishte shprehur rezerva për dhënien e këtij roli vëllait të tij më të vogël, për të cilin tani po hetohet, ndërsa William nuk ka pasur marrëdhënie të mira me xhaxhain e tij, tha ish-ndihmësi.
“Nuk është një kërcënim ekzistencial… nuk mendoj se do ta rrëzojë monarkinë, e di që disa po mendojnë për këtë,” tha ai.
“Mendoj se do të shkaktojë dëme të konsiderueshme dhe afatgjata. Por besoj se te mbreti dhe te Princi i Uellsit janë njerëzit e duhur për të ruajtur dhe rikthyer besimin dhe respektin e mjaftueshëm.”
