Një kandil deti pothuajse i pavdekshëm po tërheq vëmendjen e shkencëtarëve, të cilët shpresojnë se aftësia e tij e jashtëzakonshme për t’u rikthyer në një fazë më të hershme të jetës mund të ndihmojë në zhvillimin e trajtimeve kundër sëmundjeve të plakjes.
Sipas një analize të BBC, kandili Turritopsis dohrnii, një organizëm i vogël dhe transparent, ka aftësinë të rikthejë ciklin e tij biologjik në fillim. Kur përballet me stres, uri apo kushte të pafavorshme, ai mund të shndërrohet në një masë qelizash, prej së cilës formohen polipe që më pas prodhojnë kandilë të rinj.
Biologia detare Maria Miglietta, nga Universiteti Texas A&M, ka studiuar këtë fenomen dhe shpjegon se sekreti qëndron te aftësia e disa qelizave të specializuara për t’u riprogramuar dhe për të marrë funksione të reja.
Një studim gjenetik i vitit 2022 zbuloi se kjo specie ka më shumë kopje të disa gjeneve që lidhen me riparimin e ADN-së dhe mirëmbajtjen e telomereve, strukturat mbrojtëse në skajet e kromozomeve që zakonisht shkurtohen me kalimin e moshës.
Shkencëtarët po përpiqen të kuptojnë nëse mekanizma të ngjashëm mund të aktivizohen edhe në qelizat njerëzore. Në të ardhmen, kjo mund të hapë rrugën për rigjenerimin e indeve të dëmtuara, përmirësimin e rikuperimit pas infarkteve apo goditjeve në tru dhe zhvillimin e terapive për sëmundje neurodegjenerative si Alzheimeri.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se kërkimet janë ende në faza të hershme dhe nuk ekziston asnjë trajtim për njerëzit i zhvilluar nga ky mekanizëm. Edhe vetë kandili nuk është plotësisht i pavdekshëm, pasi mund të vdesë nga grabitqarët, sëmundjet apo kushtet e pafavorshme të mjedisit.
Ajo që e bën të jashtëzakonshëm është aftësia për të ndryshuar drejtimin e zhvillimit biologjik, duke sfiduar idenë se plakja është gjithmonë një proces i pakthyeshëm.
Burimi: BBC, 19 tetor 2026.
