Në mars të vitit 1964, një prift i moshuar, i lodhur nga burgjet dhe përndjekjet, i shkroi një letër Kryeministrit të Shqipërisë. Ishte një letër e thjeshtë, e përulur dhe e mbushur me dinjitet. Autori ishte Dom Shtjefën Kurti, ish-famullitar i Kishës Katolike të Tiranës, një prift që kishte kaluar 17 vite të jetës në burgjet e regjimit komunist.
Në atë letër, drejtuar Kryetarit të Këshillit të Ministrave, Mehmet Shehu, ai nuk kërkonte privilegje, as poste, as ndonjë favore. Kërkonte vetëm një gjë: të lejohej të ushtronte ritet fetare.
Letra, e datës 20 mars 1964, është një dokument i rrallë që dëshmon jo vetëm dramën personale të një meshtari, por edhe klimën e ashpër të kohës kur feja dhe besimi trajtoheshin si krime.
Një prift që kishte kaluar burgjet e regjimit
Në fillim të letrës, Dom Shtjefën Kurti prezantohet me një ton të përmbajtur dhe të respektueshëm:
“Jam Dom Shtjefën Kurti, ish famullitar i Kishës katolike të Tiranës.”
Ai kujton se në vitin 1946 u arrestua, u dënua me 20 vjet burg dhe u lirua vetëm në maj të vitit 1963, pasi kishte vuajtur 17 vite burgim, falë amnistive të ndryshme të regjimit.
Në momentin e shkrimit të letrës ishte 66 vjeç dhe jetonte pranë vëllait të tij në Gurëz të Milotit.
Një jetë e lidhur me çështjen shqiptare
Në letër ai përpiqet të shpjegojë edhe veprimtarinë e tij të mëhershme. Kurti përmend një broshurë që kishte paraqitur në Lidhjen e Kombeve në Gjenevë më 5 maj 1938, ku kishte mbrojtur të drejtat e shqiptarëve të Kosovës.
Ai shkruan se kishte përgatitur qindra kopje të asaj broshure dhe i kishte shpërndarë në institucione dhe biblioteka të ndryshme ndërkombëtare, me synimin për të tërhequr vëmendjen ndaj fatit të shqiptarëve nën Jugosllavi.
“Si shqiptar kosovar jam përpjekur në të gjitha mënyrat të ndihmoj atë popull vëlla martir,” shkruan ai në letër.
Dom Shtjefën Kurti kujton edhe se kishte protestuar për padrejtësitë dhe torturat që u bëheshin shqiptarëve në Kosovë nga xhandarmëria dhe autoritetet e kohës.
Një meshtar që thoshte se nuk kishte vepruar kundër regjimit
Në pjesën tjetër të letrës ai përpiqet të sqarojë marrëdhënien e tij me regjimin komunist.
Kurti shkruan se gjatë gjithë kohës nuk kishte bërë asnjë veprim kundër Partisë apo Lëvizjes Nacionalçlirimtare, përkundrazi kishte ndihmuar edhe persona të lidhur me lëvizjen.
“Me krenari them se kurrë nuk kam bërë ndonjë veprim kundër Partisë e Lëvizjes Nacionalçlirimtare. Përkundrazi kam strehuar persona të përndjekur nga regjimi i asaj kohe,” shkruan ai.
Ai shton se edhe gjatë okupacionit italo-gjerman kishte ushtruar vetëm detyrën e tij si meshtar.
Kërkesa e vetme: të shërbente si prift
Në fund të letrës kërkesa e tij është e thjeshtë dhe njerëzore.
Në moshën 66-vjeçare, pas burgut dhe përndjekjeve, ai kërkon të lejohet të kryejë shërbimet fetare dhe të jetojë pranë një familjeje që do ta pranonte.
Ai i shkruan kryeministrit se nuk kërkon asgjë tjetër, veçse mundësinë për të jetuar vitet e mbetura të jetës duke ushtruar besimin e tij.
“Mos vallë keni mundësi të më lejoni të ushtroj detyrën time meshtarake pranë ndonjë familjeje ku të kem edhe pëlqimin tuaj,” shkruan ai.
Letra mbyllet me një frazë të përulur:
“Ju kërkoj ndjesë për mundimin dhe mbetem me nderime, duke shpresuar prej jush një përgjigje të favorshme.”
Në fund është firma e tij:
Dom Shtjefën Kurti.
Fundi tragjik
Historia e Dom Shtjefën Kurtit nuk përfundoi me këtë letër.
Vetëm pak vite më vonë, në vitin 1971, ai u arrestua sërish dhe u pushkatua nga regjimi komunist, pikërisht për faktin se kishte kryer në fshehtësi rite fetare.
Kështu, kërkesa e tij e thjeshtë për të shërbyer si prift u kthye në “provë” për dënimin e tij me vdekje.
Letra e vitit 1964 mbetet sot një dokument tronditës: një dëshmi e qartë e përulësisë së një prifti dhe e brutalitetit të një regjimi që e konsideronte besimin si krim.
