Pedagogia e njohur e historisë, Enriketa Papa, ka sjellë në vëmendje një fakt pak të njohur mbi historinë e kinematografisë shqiptare, duke theksuar se prodhimi i filmave në Shqipëri ka nisur përpara krijimit të Kinostudios “Shqipëria e Re” në vitin 1952.
Sipas saj, ndryshe nga sa është propaganduar gjatë komunizmit dhe edhe më pas, arkivat dëshmojnë se një stabiliment për prodhimin e filmave ekzistonte që gjatë viteve të Luftës së Dytë Botërore. Ky stabiliment ishte ngritur nga italianët dhe Istituto Luce dhe njihej si “stabilimenti kinematografik Tomori”.
Pas kapitullimit të Italisë fashiste dhe ndryshimit të pushtimit në shtator 1943, ky stabiliment kaloi në administrimin e shtetit shqiptar, përmes Ministrisë së Kulturës Popullore.
Sipas dokumenteve të kohës, në Shqipëri gjatë viteve 1940 kishte prodhim filmi dokumentar dhe artistik. Mes emrave të përfshirë përmenden regjisori Mihallaq Mone dhe aktorët Merita Sokoli, Miranela Ikonomi dhe Kristaq Antoniu, të cilët kishin studiuar në Itali. Në vitin 1943, në stabilimentin “Tomori” u shfaq edhe filmi i shkurtër “Takim në liqen”, i prodhuar nga Mihallaq Mone.
