Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi nga Shtëpia e Bardhë se ekziston një plan i SHBA-së për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë dhe se Presidenti Volodymyr Zelensky “do ta duhet ta miratojë”. Duke iu përgjigjur pyetjeve në Zyrën Ovale, Trump u shpreh: “Ne mendojmë se kemi një mënyrë për të arritur paqen. Ai do ta duhet ta aprovojë. Në një pikë, ai do të duhet të pranojë diçka.”
Deklarata vjen në momentin kur Zelensky paralajmëroi qytetarët se vendi po përballet me disa nga zgjedhjet më të vështira në historinë e tij të pavarësisë.
Ndërkohë, reagimi brenda Ukrainës është i ashpër. Komentuesit kryesorë në Kiev thonë se vendi tashmë ndjehet nën sulm jo vetëm nga Rusia, por edhe nga SHBA, e cila – sipas tyre – po ushtron presion për të pranuar kërkesat maksimale të Kremlinit. Gazetarja Natalia Lyhachova tha se Ukraina duhet t’i thotë “jo partnerit tonë kryesor”, ndërsa analisti Vitaly Portnikov paralajmëroi se projekti amerikan vetëm i jep Putinit bindjen se po i afrohet “shkatërrimit të shtetësisë së Ukrainës”. Shumë ukrainas u ndjenë të fyer edhe nga fakti se plani i është dorëzuar Kievit në prag të Ditës së Dinjitetit dhe Lirisë – ditë simbolike e luftës së vendit kundër autoritarizmit rus.
Sipas detajeve të rrjedhura, plani parashikon që SHBA dhe disa vende të tjera të njohin de facto Krimenë, Donetskun dhe Luhanskun si territor nën kontroll rus. Konflikti do të “ngrirë” në vijat aktuale të frontit në Kherson dhe Zaporizhia, duke i lejuar Rusisë të mbajë Mariupolin dhe korridorin tokësor drejt Krimesë. Zelensky ka përsëritur se Ukraina nuk do të pranojë të dorëzojë asnjë centimetër territor dhe se Krimea nuk mund të konsiderohet kurrë ruse.
Ndërkohë, Moska deklaron se është gati të tregojë “fleksibilitet”, por në të njëjtën kohë kërcënon se më shumë qytete ukrainase do të bien nëse lufta vazhdon. Putin tha se Ukraina dhe Europa jetojnë “me iluzionin se Rusia mund të mposhtet strategjikisht”, duke nënvizuar se fati i qytetit Kupyansk “do të përsëritet”.
Në anën tjetër, aleatët evropianë të Kievit shprehen se çdo zgjidhje duhet të jetë “e drejtë dhe e qëndrueshme” dhe se vendimet i takojnë Ukrainës. Kryeministri britanik Keir Starmer deklaroi gjatë vizitës në Afrikën e Jugut: “Çështjet që lidhen me Ukrainën duhet të vendosen nga Ukraina.”
Në këtë sfond tensioni, Zelensky ka zhvilluar një sërë telefonatash urgjente me udhëheqësit kryesorë të BE-së dhe NATO-s, përfshirë Ursula von der Leyen, Antonio Costën, Mark Rutte, Friedrich Merz, Emmanuel Macron dhe Keir Starmer. “Shumë takime dhe telefonata do të vazhdojnë në ditët në vijim,” njoftoi zyra e presidentit ukrainas.
Megjithëse plani premton “garanci të besueshme sigurie” për Kievin – të ngjashme me mbrojtjen kolektive të Nenit 5 të NATO-s – shumë ukrainas e shohin këtë premtim si bosh, duke kujtuar Memorandumin e Budapestit të vitit 1994 dhe Marrëveshjet e Minskut, të cilat nuk e ndaluan agresionin rus.
Në Ukrainë, mes zhgënjimit, zemërimit dhe vendosmërisë, shumë qytetarë thonë se tani nuk ka kthim pas. Siç shprehet gazetari Petro Shuklinov, i cili iu bashkua ushtrisë: “Kam dhënë gjithçka për Ukrainën. Miqtë e mi kanë vdekur për mua. Kështu që do të vazhdoj derisa të munden. Ukraina ose vdekja.”
