Presidenti Donald Trump tha se Shtetet e Bashkuara do të ndërhyjnë nëse Irani qëllon dhe vret protestuesit që demonstrojnë kundër përkeqësimit të kushteve ekonomike në vend.
“Nëse Irani qëllon (sic) dhe vret me dhunë protestuesit paqësorë, gjë që është zakon i tyre, Shtetet e Bashkuara të Amerikës do t’i ndihmojnë. Jemi të armatosur dhe gati për të filluar. Faleminderit për vëmendjen tuaj ndaj kësaj çështjeje! President DONALD J.TRUMP”, shkroi ai në Truth Social të premten.
Dhjetëra protestues dolën në rrugë në disa provinca të Iranit këtë javë, me disa demonstrata që u shndërruan në vdekjeprurëse të mërkurën pas përleshjeve me policinë.
Zyrtarët iranianë lëshuan paralajmërime të ashpra kundër ndërhyrjes së SHBA-së në punët e brendshme të vendit. Ali Larijani, shefi i sigurisë kombëtare të Iranit, tha në X se ndërhyrja amerikane do të shkaktonte “përçarje në të gjithë rajonin dhe shkatërrimin e interesave amerikane”. Ali Shamkhani, një këshilltar i ngushtë i Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei, e shpalli sigurinë kombëtare të Iranit një “vijë të kuqe”.
“Çdo ndërhyrjeje që i afrohet sigurisë iraniane… do të pritet me një përgjigje të keqe”, tha Shamkhani në X.
Të paktën tre persona u vranë dhe 17 të tjerë u plagosën të enjten në mbrëmje kur protestuesit sulmuan një stacion policie në qytetin Azna në provincën perëndimore Lorestan të Iranit, tha agjencia shtetërore e lajmeve Fars.
Protestuesit u përleshën me policinë, hodhën gurë ndaj personelit të zbatimit të ligjit dhe i vunë flakën makinave, pretendoi Fars. Agjencia e lajmeve tha se disa “protestues të armatosur përfituan” nga një protestë në qytet. Pa dhënë prova, Fars tha se policia më vonë konfiskoi armë zjarri nga disa individë.
Të enjten në mëngjes, të paktën dy persona u vranë kur dhjetëra protestues u përleshën me policinë në qarkun Lordegan të provincës jugperëndimore Chaharmahal dhe Bakhtiari, tha Fars. Mbetet e paqartë nëse viktimat ishin midis autoriteteve të zbatimit të ligjit apo protestuesve. Video të paverifikuara që qarkullonin në mediat sociale treguan protestues duke hedhur gurë drejt policisë në provincë. Fars raportoi se protestuesit hodhën gurë në zyrën e guvernatorit, banka dhe ndërtesa të tjera qeveritare.
Vdekja e parë e njohur e lidhur me protestat ndodhi të mërkurën në mbrëmje, kur një anëtar i forcës paramilitare Basij të Iranit u vra dhe 13 të tjerë u plagosën në qytetin Kuhdasht në provincën Lorestan, sipas mediave të lidhura me shtetin. Agjencia e lajmeve Fars tregoi një video të një anëtari të forcës policore që merrte trajtim pasi dyshohet se iu vu flaka nga protestuesit.
Basij shpesh përdoret nga regjimi për të shtypur protestat. Njëzet persona u arrestuan në protesta, tha prokurori i Kuhdasht të enjten, sipas agjencisë shtetërore të lajmeve Tasnim.
Në qarkun Malard të provincës Teheran, autoritetet arrestuan 30 persona për “prishje të rendit publik”, sipas Fars. Agjencia citoi një zyrtar të qarkut, Mansour Saleki, i cili tha se të arrestuarit “po abuzonin me të drejtën ligjore të qytetarëve për të protestuar”.
Sipas hetimeve, një numër i protestuesve të arrestuar vinin nga qarqet fqinje, tha Saleki sipas Fars. Udhëheqësi suprem i Iranit përdor të vetmen strategji ndërsa krizat shtohen dhe protestat shpërthejnë.
Tregtarët dhe studentët dolën në rrugë në disa qytete iraniane këtë javë, duke brohoritur slogane anti-regjim për kushtet ekonomike pasi monedha arriti në minimumin rekord.
Protestat ishin më të mëdhatë që nga një kryengritje mbarëkombëtare e vitit 2022 e shkaktuar nga vdekja e 22-vjeçares Mahsa Amini në paraburgim policor, pasi ajo u arrestua për dyshimin se kishte mbajtur shaminë në mënyrë të papërshtatshme.
Departamenti Amerikan i Shtetit tha në një postim në X të mërkurën se ishte i shqetësuar për raportet se protestuesit po përballeshin me “kërcënim, dhunë dhe arrestime” dhe u bëri thirrje autoriteteve t’i japin fund shtypjes.
Pavarësisht se deri më tani kanë qenë të kufizuara, protestat shënojnë kapitullin më të fundit në pakënaqësinë në rritje në Iran.
