Nga Financial Times:
Zyrtarë të lartë ukrainas akuzohen se kanë marrë përfitime nga projektet për mbrojtjen e centraleve energjetike në kohë lufte, duke shkaktuar zemërim të gjerë publik
Fabrice Deprez, Kiev — Botuar më 15 nëntor 2025
Fotografi nga bastisjet në apartamente luksoze në Kiev, mes tyre një tualet i mbuluar me ar.
Pamje të çantave të mbushura me para.
Regjistrime audio që tregojnë zyrtarë duke diskutuar skema pastrimi parash.
Këto janë disa nga detajet që kanë tronditur ukrainasit gjatë javës së fundit, ndërsa administrata e presidentit Volodimir Zelenski është përfshirë nga skandali më i madh i korrupsionit që prej ardhjes së tij në pushtet – në një moment kritik të luftës.
Zelenski dhe njerëzit e tij të afërt u përpoqën gjatë verës të kufizonin fuqinë e agjencive të pavarura anti-korrupsion, ndërsa ato po finalizonin një hetim të gjerë që prekte rrethin më të afërt të presidentit. Por protesta masive dhe presioni i fortë nga partnerët perëndimorë e detyruan atë të tërhiqej.
Hetuesit këtë javë publikuan një sërë provash, përfshirë pretendime tronditëse se zyrtarë të lartë kishin marrë ryshfet nga projektet e ndërtimit për mbrojtjen e centraleve elektrike nga sulmet ruse – në një kohë kur ukrainasit përballen çdo ditë me ndërprerje të energjisë.
Revelacionet ndezën zemërim publik. “Si e grabitën vendin në kohë lufte miqtë e presidentit”, shkruante një titull i Ukrainska Pravda. Zelenski u detyrua të ndryshonte qasje.
Të mërkurën, presidenti kërkoi dorëheqjen e ministrit të Drejtësisë, German Galushchenko, dhe ministres së Energjisë, Svitlana Hrynchuk; të dyja u hoqën edhe nga Këshilli i Sigurisë Kombëtare.
Zelenski vendosi gjithashtu sanksione ndaj Timur Mindich, mik dhe ish-partner biznesi, i cili është i akuzuar në këtë çështje. Hetuesit thonë se Mindich ishte bashkorganizator i skemës dhe se rreth 100 milionë dollarë para të pista kanë kaluar nëpër zyrën e tij.
“Ai kontrollonte ‘lavanderinë’, ku pastroheshin fondet e siguruara në mënyrë kriminale,” tha Byronja Kombëtare Anti-Korrupsion (NABU). Mindich nuk u arrit të komentohej.
Megjithë kthesën e Zelenskit, qasja e tij është kritikuar si e vonuar dhe e dobët, ndërsa politikanët presin zbulime të reja që mund të dëmtojnë më tej aleatët e tij të afërt.
“Nuk mund të lejojmë që presidenti dhe qeveria ukrainase të humbasin legjitimitetin në kohë lufte,” shkroi analisti Serhiy Fursa. “Rrezikojmë të humbasim shtetin, ashtu si në Luftën e Parë Botërore.”
NABU njoftoi se ka kryer mbi 70 bastisje dhe ka arrestuar pesë persona në një “operacion në shkallë të gjerë” për të ekspozuar korrupsionin në sektorin energjetik. Hetuesit thonë se zyrtarë dhe biznesmenë u kanë kërkuar furnitorëve të kompanisë bërthamore Energoatom ryshfet prej 10–15% të vlerës së kontratave.
Skandali ka tërbuar opinionin publik. NABU thotë se ryshfetet janë marrë edhe nga kontraktorë që ndërtonin struktura për të mbrojtur nënstacionet nga sulmet me dronë dhe raketa.
“Zelenski tani po distancohet nga të implikuarit, sidomos nga Mindich,” tha analisti Volodymyr Fesenko.
Sipas hetuesve, Mindich është paralajmëruar dhe ka ikur nga Ukraina disa orë para bastisjeve.
Një tjetër mik i presidentit, ish-zv.kryeministri Oleksiy Chernyshov, akuzohet se ka marrë 1.2 milionë dollarë dhe 100 mijë euro. Ai mohon akuzat, ashtu si Galushchenko. Hrynchuk nuk është akuzuar drejtpërdrejt.
Reagimi i Zelenskit është kritikuar si i ngadaltë.
Ai foli për herë të parë për akuzat të hënën, duke mbështetur hetimin, por pa marrë masa të menjëhershme. Dorëheqjet i kërkoi vetëm pasi kryeministrja Yulia Svyrydenko pezulloi Galushchenkon – një vendim që u quajt i pamjaftueshëm nga shoqëria civile.
Ndërkohë imazhet e tualetit prej ari në apartamentin e Mindich u bënë simbol i skandalit në rrjetet sociale.
Svyrydenko njoftoi se ka urdhëruar një “audit të plotë” të kompanive energjetike dhe të mbrojtjes.
Më herët gjatë verës, Zelenski u detyrua të tërhiqej nga tentativa për të vënë nën kontroll NABU-n dhe prokurorin anti-korrupsion, pas protestave të rralla në kohë lufte. Por tani situata është shumë më konkrete: emra, shifra dhe prova.
Një komision parlamentar do të marrë në pyetje agjencitë ligjzbatuese të hënën për hapat e ndërmarrë kundër korrupsionit në Energoatom.
Disa figura të afërta me presidentin e quajtën hetimin një shenjë të forcës së institucioneve anti-korrupsion të ngritura pas revolucionit të 2014-s. Ambasadorja e BE-së në Kiev e quajti reagimin “një sinjal të fortë se institucionet po funksionojnë.”
Por aktivistët paralajmërojnë se presioni mbi këto institucione ka qenë “i jashtëzakonshëm” dhe se skandali mund të ketë fund pozitiv vetëm nëse Zelenski “qëndron në anën e ligjit dhe të publikut.”
Kjo krizë është veçanërisht e ndjeshme për shoqërinë civile dhe opozitën, të cilat kanë shmangur kritikën ndaj presidentit që nga pushtimi rus i vitit 2022, ndërsa zgjedhjet janë konsideruar të pamundura në kohë lufte.
Partia Solidariteti Europian e Petro Poroshenkos kërkon një “qeveri uniteti” teknokratike, por nuk kërkon dorëheqjen e Zelenskit. “Jemi ende në luftë,” tha një deputet i kësaj partie.
Analistët thonë se çdo provë e re që prek drejtpërdrejt presidentin mund ta çojë vendin në një fazë të re krize politike.
