26 nëntor (Reuters) – Plani 28-pikësh i paqes për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, i mbështetur nga SHBA dhe i bërë publik javën e kaluar, është hartuar duke u bazuar në një dokument të shkruar nga Rusia dhe të dorëzuar administratës Trump në tetor, sipas tre burimeve të njohura me çështjen.
Burimet thonë se rusët ndanë dokumentin – i cili përshkruante kushtet e Moskës për t’i dhënë fund luftës – me zyrtarë të lartë të SHBA në mesin e tetorit, pas një takimi midis Presidentit amerikan Donald Trump dhe Presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskiy në Uashington.
Dokumenti, një komunikim jozyrtar i njohur në gjuhën diplomatike si “non-paper”, përmbante formulime që qeveria ruse i kishte paraqitur më herët në tryezën e negociatave, përfshirë edhe koncesione që Ukraina i kishte refuzuar, si dorëzimi i një pjese të madhe të territorit në lindje.
Kjo është konfirmimi i parë se dokumenti – ekzistenca e të cilit u raportua fillimisht nga Reuters në tetor – ka qenë një komponent kyç në planin 28-pikësh të paqes.
Departamenti i Shtetit i SHBA dhe ambasadat ruse dhe ukrainase në Uashington nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Shtëpia e Bardhë nuk komentoi drejtpërdrejt mbi “non-paper”-in, por citoi deklaratat e Trump-it se ai ishte optimist për ecurinë e planit 28-pikësh.
“Me shpresën për finalizimin e këtij Plani të Paqes, kam urdhëruar të dërguarin tim të posaçëm, Steve Witkoff, të takohet me Presidentin Putin në Moskë dhe, njëkohësisht, Sekretari i Ushtrisë Dan Driscoll do të takohet me ukrainasit,” shkroi Trump.
Nuk është e qartë pse dhe si administrata Trump përfundoi duke u mbështetur te dokumenti rus për të ndihmuar në hartimin e planit të vet të paqes. Disa zyrtarë të lartë amerikanë që e shqyrtuan atë, përfshirë Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, besonin se kërkesat e Moskës do të refuzoheshin menjëherë nga ukrainasit, thanë burimet.
Skepticizëm mbi ndikimin rus
Pas dorëzimit të dokumentit, Rubio zhvilloi një bisedë telefonike me ministrin e Jashtëm rus Sergei Lavrov, gjatë së cilës u diskutua materiali, thanë burimet.
Duke folur me gazetarët në Gjenevë këtë javë, Rubio pranoi se kishte marrë “shumë ‘non-paper’-a të shkruar dhe gjëra të kësaj natyre”, pa dhënë detaje të tjera.
Që kur plani i paqes u raportua për herë të parë nga Axios javën e kaluar, skepticizmi është rritur mes zyrtarëve dhe ligjvënësve amerikanë, shumë prej të cilëve e shohin planin si një listë qëndrimesh ruse dhe jo si një propozim serioz.
Shtetet e Bashkuara i kanë bërë presion Ukrainës, megjithatë, duke paralajmëruar se mund të kufizojnë ndihmën ushtarake nëse Ukraina nuk nënshkruan.
Plani është hartuar të paktën pjesërisht gjatë një takimi midis dhëndrit të Trump-it, Jared Kushner, të dërguarit të posaçëm Steve Witkoff dhe Kirill Dmitriev, kreut të një prej fondeve sovrane ruse, në Miami muajin e kaluar. Pak njerëz brenda Departamentit të Shtetit dhe Shtëpisë së Bardhë ishin informuar për këtë takim, thanë dy burime për Reuters.
Të martën, Bloomberg raportoi se Witkoff i kishte dhënë këshilla ndihmësit të lartë të Kremlinit Yuri Ushakov lidhur me mënyrën se si Putin duhej t’i fliste Trump-it. Sipas transkripteve të telefonatave të siguruara nga agjencia e lajmeve, Ushakov dhe Witkoff kishin përmendur një plan të mundshëm “me 20 pika” që më 14 tetor. Fusha e planit duket se u zgjerua gjatë bisedimeve të mëvonshme me Dmitriev, tha raportimi.
Plani i rishikuar pas reagimeve globale
Propozimi amerikan, i cili i befasoi zyrtarët në Uashington dhe Europë, nxiti një valë diplomacie në tre kontinente. Plani fillestar ka ndryshuar dukshëm që atëherë: nëntë nga 28 pikat fillestare janë hequr pas diskutimeve midis zyrtarëve të lartë amerikanë dhe ukrainas, sipas ABC News.
Një grup dypartiak senatorësh amerikanë tha të shtunën se Rubio u kishte thënë atyre se plani 28-pikësh nuk ishte një plan i SHBA-së, por një listë dëshirash ruse, megjithëse Shtëpia e Bardhë dhe Departamenti i Shtetit e mohuan me forcë që Rubio ta kishte karakterizuar kështu.
Në diskutimet që pasuan, një delegacion i lartë amerikan që përfshinte Rubio ra dakord të hiqte ose modifikonte disa nga pikat më pro-ruse gjatë takimeve në Gjenevë me zyrtarë europianë dhe ukrainas.
Driscoll aktualisht po zhvillon takime me një delegacion rus në Abu Dhabi. Një delegacion ukrainas ndodhet gjithashtu në Emiratet e Bashkuara Arabe për bisedime me ekipin amerikan, sipas një zyrtari të SHBA-së.
Të martën, zyrtarët ukrainas thanë se mbështesin kuadrin e modifikuar të marrëveshjes së paqes që ka dalë nga bisedimet e fundit, por theksuan se çështjet më të ndjeshme – veçanërisht koncesionet territoriale – duhet të zgjidhen në një takim të mundshëm midis Zelenskiy dhe Trump.
