Pas afro tre javësh lufte në Iran, rrugicat zakonisht të mbushura me njerëz të Pazarit të Madh në Teheran janë goditur rëndë: shumë dyqane janë mbyllur dhe çmimet janë rritur ndjeshëm, duke rënduar edhe më shumë jetën e qytetarëve që prej vitesh përballen me pasojat e sanksioneve ekonomike.
Periudha para Vitit të Ri Persian dhe festës së Fitër Bajramit zakonisht shënon kulmin e aktivitetit tregtar, me tregtarë që finalizojnë marrëveshje dhe familje që blejnë dhurata. Megjithatë, këtë vit, ndonëse ka ende njerëz që shëtisin në pazar, numri i blerësve është dukshëm më i ulët.
"Si mund të përballojmë të blejmë diçka?” – thotë Nisrin, 40 vjeçe, e cila kërkonte në pak dyqanet e hapura për të blerë rroba për fëmijët e saj. Ajo kujton me nostalgji vitet e mëparshme, kur familjet blinin lirshëm për festat, një realitet që sot duket i paarritshëm edhe për shtresën e mesme.
Me një pagë mujore rreth 130 dollarë nga puna në një klinikë dentare, Nisrin arrinte më parë të siguronte disa blerje për familjen, përveç ushqimeve dhe nevojave bazë. Por, sipas saj, “lufta ndryshoi gjithçka”.
Nën bombardimet intensive nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara, të cilat kanë shkaktuar viktima të shumta, përfshirë figura të larta shtetërore, autoritetet iraniane nuk kanë publikuar të dhëna të reja ekonomike që nga fillimi i sulmeve më 28 shkurt.
Megjithëse disa biznese dhe institucione shtetërore vijojnë të funksionojnë, tregtarët dhe qytetarët raportojnë një ndikim të menjëhershëm ekonomik. Ata theksojnë se çmimet janë rritur edhe më shumë se norma e inflacionit prej 36% që karakterizoi pjesën më të madhe të vitit 2025.
Bizneset në vështirësi
Pazari i Madh i Teheranit, një nga qendrat kryesore tregtare dhe ekonomike të vendit, përfshin një rrjet të gjerë dyqanesh dhe magazinash, të ndara sipas sektorëve si veshje, ushqime, erëza, qilima dhe elektronikë. Lufta nuk ka ndikuar vetëm ekonomikisht, por ka shkaktuar edhe dëme fizike. Disa ndërtesa janë goditur nga sulmet ajrore, ndërsa tregtarët paralajmërojnë për rrezikun e shembjeve në zona të caktuara.
Pouria Rahbar-Yektashenais, pronar i një dyqani veshjesh prej 14 vitesh, shprehet se biznesi i tij sapo kishte filluar të rimëkëmbej nga një krizë e gjatë ekonomike përpara nisjes së luftës.
“Gjithçka u shemb,” thotë ai, duke shtuar se u detyrua ta mbyllte dyqanin për dy javë nga frika e sulmeve. Edhe pse e ka rihapur, situata mbetet e rëndë: shumë dyqane janë ende të mbyllura dhe rrugicat janë pothuajse bosh.
Lufta po thellon më tej krizën ekonomike në Iran, duke goditur drejtpërdrejt jetën e përditshme të qytetarëve dhe funksionimin e një prej qendrave më të rëndësishme tregtare të vendit.
