Ata janë një grup etnik i Lindjes së Mesme me një popullsi të vlerësuar mes 25 dhe 45 milionë njerëz, të shpërndarë kryesisht në një zonë malore që përfshin pjesë të Turqisë, Iranit, Irakut dhe Sirisë.
Pas shpërbërjes së Perandorisë Osmane në fund të Luftës së Parë Botërore, fuqitë perëndimore diskutuan krijimin e një shteti kurd. Megjithatë, kjo nuk u realizua dhe territori ku jetonin kurdët u nda mes disa shteteve të reja, duke i lënë ata të shpërndarë dhe shpesh në konflikt me autoritetet qendrore.
Sot, shumica e kurdëve janë myslimanë sunitë, por komuniteti është shumë i larmishëm në aspektin kulturor, politik dhe gjuhësor. Në të gjithë rajonin, kërkesa e përbashkët e shumë kurdëve ka qenë më shumë autonomi, të drejta dhe, në disa raste, pavarësi.
Kurdët në Iran
Kurdët përbëjnë rreth 8% deri në 17% të popullsisë së Iranit, sipas vlerësimeve ndërkombëtare. Rajonet kurde në perëndim të vendit kanë një histori të gjatë të kërkesave për autonomi dhe më shumë të drejta politike e kulturore. Në vitin 1946 u krijua një shtet kurd jetëshkurtër, Republika e Mahabadit, që zgjati më pak se një vit përpara se të shpërbëhej nga forcat iraniane të Shahut.
Që nga ajo kohë, disa grupe kurde të armatosura kanë vepruar nga zonat kufitare mes Irakut dhe Iranit, duke kundërshtuar qeverinë iraniane.
Sipas organizatave për të drejtat e njeriut, si Amnesty International, komuniteti kurd në Iran përballet shpesh me kufizime në përdorimin e gjuhës kurde në arsim, ndalimin e disa emrave kurdë në regjistrat zyrtarë dhe arrestime të aktivistëve politikë.
Kurdët në Irak
Në Irak, kurdët përbëjnë rreth 15–20% të popullsisë dhe jetojnë kryesisht në rajonin autonom të Kurdistanit, i drejtuar nga Qeveria Rajonale e Kurdistanit, me kryeqytet Erbilin.
Në vitin 2017, rajoni organizoi një referendum për pavarësi, ku shumica dërrmuese votoi pro ndarjes nga Iraku. Megjithatë, qeveria në Bagdad e shpalli votimin të paligjshëm dhe komuniteti ndërkombëtar, përfshirë SHBA-të, nuk e mbështeti.
Kurdët në Siri
Në Siri, kurdët përbëjnë rreth 10% të popullsisë. Forcat kurde të përfshira në Forcën Demokratike të Sirisë kanë qenë aleate të rëndësishme të SHBA-ve në luftën kundër ISIS. Megjithatë, situata e tyre politike mbetet e paqartë pas ndryshimeve të fundit në pushtet në Siri dhe ndërhyrjeve të aktorëve rajonalë.
Kurdët në Turqi
Në Turqi jeton komuniteti më i madh kurd, rreth 20% e popullsisë së vendit. Qeveria turke ka zhvilluar për dekada një konflikt të armatosur me Partinë Punëtore të Kurdistanit (PKK), një organizatë militante që kërkon krijimin e një shteti kurd. Konflikti, që nisi në vitin 1984, ka shkaktuar dhjetëra mijëra viktima. Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan ka qenë ndër kundërshtarët më të fortë të nacionalizmit kurd në rajon.
Pse po flitet për kurdët në kontekstin e luftës me Iranin
Sipas raportimeve të mediave amerikane, CIA ka qenë në kontakt me grupe kurde iraniane dhe po shqyrton mbështetjen e tyre për të nxitur një kryengritje kundër regjimit në Iran. Një plan i tillë do të kërkonte bashkëpunimin e autoriteteve të rajonit kurd në Irak për të lejuar kalimin e armëve dhe operacioneve nga territori i tyre.
Analistët paralajmërojnë se një zhvillim i tillë mund të rrisë tensionet rajonale dhe të shqetësojë veçanërisht Turqinë, e cila e sheh forcimin e lëvizjeve kurde si një rrezik për sigurinë e saj.
