Pas kapjes së presidentit Nicolás Maduro gjatë një operacioni ushtarak amerikan në Venezuelë, drejtimi i vendit të Amerikës së Jugut ka kaluar në duart e zëvendëspresidentes ekzekutive, Delcy Rodríguez.
Kjo është ajo që parashikon Kushtetuta e Venezuelës në skenarët e mungesës së presidentit. Sipas neneve 233 dhe 234, pavarësisht nëse mungesa është e përkohshme apo absolute, zëvendëspresidenti merr përsipër detyrat presidenciale.
Rodríguez – e cila mban njëkohësisht edhe postet e ministres së Financave dhe të Naftës – mori këtë rol të shtunën pasdite. Disa orë pas kapjes së Maduron dhe bashkëshortes së tij, Cilia Flores, ajo drejtoi një mbledhje të Këshillit Kombëtar të Mbrojtjes, e rrethuar nga ministra dhe zyrtarë të lartë, ku kërkoi “lirimin e menjëhershëm” të çiftit dhe dënoi operacionin ushtarak amerikan.
Duke folur përpara flamurit venezuelian, Rodríguez tha se operacioni i kryer në orët e para të mëngjesit përbën një shkelje flagrante të së drejtës ndërkombëtare dhe të sovranitetit të Venezuelës. Ajo shtoi se ky veprim duhet të refuzohet nga venezuelianët dhe të dënohet nga qeveritë e Amerikës Latine.
“U bëjmë thirrje popujve të atdheut të madh të qëndrojnë të bashkuar, sepse ajo që iu bë Venezuelës mund t’i bëhet kujtdo. Ky përdorim brutal i forcës për të thyer vullnetin e popullit mund të zbatohet kundër çdo vendi”, tha ajo në fjalimin e transmetuar nga televizioni shtetëror VTV.
Një zyrtare me “besimin e plotë” të Maduron
Rodríguez, 56 vjeçe, është nga Karakasi dhe ka studiuar juridik në Universitetin Qendror të Venezuelës.
Ajo ka kaluar më shumë se dy dekada si një nga figurat kryesore të chavizmit, lëvizjes politike të themeluar nga presidenti Hugo Chávez dhe e drejtuar nga Maduro pas vdekjes së Chávez në vitin 2013.
Së bashku me vëllain e saj, Jorge Rodríguez – aktualisht kryetar i Asamblesë Kombëtare – ajo ka mbajtur poste të ndryshme kyçe që nga epoka e Chávez-it. Nga viti 2013 deri në 2014 ishte ministre e Komunikimit dhe Informacionit, ndërsa nga 2014 deri në 2017 shërbeu si ministre e Jashtme. Në këtë rol, ajo mbrojti qeverinë e Maduron nga kritikat ndërkombëtare, përfshirë akuzat për rrëshqitje demokratike dhe shkelje të të drejtave të njeriut.
Si ministre e Jashtme, Rodríguez përfaqësoi Venezuelën në forume si Kombet e Bashkuara, ku akuzoi qeveri të tjera se po përpiqeshin të minonin vendin e saj.
Në vitin 2017, ajo u bë presidente e Asamblesë Kombëtare Kushtetuese, e cila zgjeroi kompetencat e qeverisë pasi opozita fitoi zgjedhjet parlamentare të vitit 2015. Në vitin 2018, Maduro e emëroi zëvendëspresidente për mandatin e tij të dytë. Ajo e ruajti këtë post edhe gjatë mandatit të tretë presidencial, i cili nisi më 10 janar 2025, pas zgjedhjeve të diskutueshme të 28 korrikut 2024. Deri në kapjen e presidentit, ajo shërbente si autoriteti kryesor ekonomik i vendit dhe ministre e Naftës.
Opozita venezueliane këmbëngul se zgjedhjet e vitit 2024 ishin të manipuluara dhe se Maduro nuk është një president i zgjedhur në mënyrë legjitime. Sipas saj, fituesi i vërtetë ishte ish-ambasadori Edmundo González Urrutia, një qëndrim i mbështetur edhe nga disa qeveri të rajonit.
José Manuel Romano, jurist kushtetues dhe analist politik, i tha CNN se postet e mbajtura nga Rodríguez tregojnë se ajo është një figurë “jashtëzakonisht e spikatur” në qeverinë venezueliane dhe se gëzon “besimin e plotë” të presidentit.
“Zëvendëspresidentja ekzekutive e republikës është një operatore shumë efektive, një grua me aftësi të forta drejtuese për menaxhimin e ekipeve”, tha Romano.
“Ajo është shumë e orientuar drejt rezultateve dhe ka ndikim të madh mbi gjithë aparatin qeveritar, përfshirë Ministrinë e Mbrojtjes. Kjo është shumë e rëndësishme në rrethanat aktuale”, shtoi ai.
Drejt një mirëkuptimi me SHBA-në?
Disa orë pas kapjes së Maduron dhe përpara se Rodríguez t’i drejtohej Këshillit Kombëtar të Mbrojtjes, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi në një konferencë për shtyp se Sekretari i Shtetit Marco Rubio kishte folur me zëvendëspresidenten. Sipas Trump, ajo ishte shfaqur e gatshme të bashkëpunonte me Uashingtonin për një fazë të re për Venezuelën.
“Ajo pati një bisedë me Marco-n. Ajo tha: ‘Do të bëjmë çfarëdo që të duhet’. Mendoj se ishte mjaft e sjellshme. Ne do ta bëjmë këtë siç duhet”, tha Trump.
Komentet e tij, megjithatë, befasuan disa analistë, të cilët besojnë se Rodríguez nuk ka gjasa të bëjë lëshime ndaj Shteteve të Bashkuara.
“Ajo nuk është një alternativë e moderuar ndaj Maduron. Ka qenë një nga figurat më të fuqishme dhe më të ashpra në gjithë sistemin”, i tha CNN Imdat Oner, analist politik në Institutin Jack D. Gordon dhe ish-diplomat turk me bazë në Venezuelë.
“Vijimi i saj në pushtet duket se është rezultat i një lloj mirëkuptimi mes SHBA-së dhe aktorëve kyç që po përgatiten për një skenar pas Maduron. Në këtë kontekst, ajo do të shërbente në thelb si një figurë kalimtare derisa të marrë detyrën një udhëheqës i zgjedhur në mënyrë demokratike”, shtoi ai.
Në mesazhet e para pas kapjes së Maduron, Rodríguez nuk tregoi shenja tërheqjeje dhe, pa iu referuar deklaratave të Trump, mbylli derën për çdo bashkëpunim të mundshëm me SHBA-në. Në një intervistë telefonike për VTV në orët e para të mëngjesit, ajo tha se vendndodhja e Maduron dhe Flores ishte e panjohur dhe kërkoi prova se ata ishin gjallë. Më vonë, gjatë mbledhjes së Këshillit Kombëtar të Mbrojtjes, ajo ashpërsoi retorikën, dënoi operacionin amerikan dhe, pavarësisht rrethanave, këmbënguli se Maduro mbetet në krye të Venezuelës.
“Ka vetëm një president në këtë vend dhe emri i tij është Nicolás Maduro Moros”, deklaroi Rodríguez.
