Sulmet e fundit të përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit kanë rritur tensionet në rajon dhe kanë rikthyer në qendër të vëmendjes figurën e Udhëheqësit Suprem iranian, Ali Khamenei.
Ku u zhvilluan sulmet?
Sipas mediave iraniane, sulmet goditën disa zona në mbarë vendin, përfshirë kryeqytetin Teheran. Agjencia gjysmëzyrtare Tasnim raportoi se disa raketa ranë pranë pallatit presidencial në zonën Shemiran, si dhe pranë kompleksit ku ndodhen zyrat e Khameneit. Associated Press njoftoi gjithashtu për goditje pranë zyrave të tij në kryeqytet.
Vendndodhja aktuale e Khameneit mbetet e paqartë. Reuters, duke cituar burime, raportoi se ai nuk ndodhet në Teheran dhe është transferuar në një vend të sigurt.
Kush është Ali Khamenei?
86-vjeçari ka qenë Udhëheqës Suprem i Iranit që nga viti 1989, pas vdekjes së themeluesit të Republikës Islamike, Ruhollah Khomeini. Ai mban autoritetin përfundimtar mbi të gjitha degët e pushtetit – qeverinë, ushtrinë dhe sistemin gjyqësor – si dhe rolin e liderit shpirtëror të vendit.
Gjatë sundimit të tij, Irani është përballur me sanksione të ashpra perëndimore, protesta të brendshme dhe tensione të vazhdueshme me SHBA-në dhe Izraelin. Khamenei i ka quajtur SHBA-në “armiku numër një” të Iranit.
Një element kyç i pushtetit të tij është besnikëria e Gardës Revolucionare Islamike dhe forcave paraushtarake Basij, që përbëjnë shtyllën e sigurisë së regjimit.
Khamenei ka deklaruar vazhdimisht se Irani nuk synon të ndërtojë armë bërthamore dhe se programi bërthamor ka qëllime civile. Agjencitë amerikane të inteligjencës dhe Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike nuk kanë gjetur prova për një program aktiv armësh bërthamore, megjithëse Izraeli dhe zyrtarë të administratës Trump kanë shprehur dyshime.
Pse konsiderohet objektiv?
Zyrtarë amerikanë dhe izraelitë kanë bërë më herët deklarata të ashpra ndaj Khameneit. Ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, ka thënë se ai “nuk mund të vazhdojë të ekzistojë” në krye të shtetit iranian. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka sugjeruar se një eliminim i mundshëm i tij mund t’i jepte fund konfliktit afatgjatë.
Edhe Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se Khamenei duhet të jetë “shumë i shqetësuar” dhe ka lënë të kuptohet se ndryshimi i regjimit në Iran do të ishte “gjëja më e mirë që mund të ndodhte”.
Sipas analistëve, sulmet e fundit duket se synojnë “prerjen e kokës” së elitës politike dhe të aparatit të sigurisë iraniane. Megjithatë, mbetet e paqartë sa efektive kanë qenë këto goditje dhe nëse situata do të përshkallëzohet më tej.
Tensionet në Lindjen e Mesme vazhdojnë të rriten, ndërsa rajoni përballet me një fazë të re përballjeje të drejtpërdrejtë.
