Komisioni Europian ka miratuar një propozim për të ofruar pothuajse 50 milionë euro nga rezervat bujqësore për të mbështetur fermerët që merren me fruta, arra dhe perime në Bullgari, Hungari, Letoni, Lituani, Poloni dhe Rumani. Fermerët në këto Shtete Anëtare kanë pësuar së fundmi dëme të mëdha nga ngjarje klimatike të pafavorshme.
Pas miratimit nga Shtetet Anëtare, propozimi i Komisionit shpërndan fondet si më poshtë:
7.4 milionë euro për Bullgarinë,
10.8 milionë euro për Hungarinë,
4.2 milionë euro për Letoninë,
1.1 milionë euro për Lituaninë,
14.8 milionë euro për Poloninë,
11.5 milionë euro për Rumaninë.
Këto shtete mund ta plotësojnë ndihmën e BE-së me fonde kombëtare deri në 200% të shumës së alokuar.
Në të gjashtë Shtetet Anëtare, ngricat e vona – të pasuara në shumë raste nga breshër ose reshje të dendura – shkatërruan pjesë të mëdha të të korrave të frutave, perimeve, arrave dhe farave.
Shembuj të dëmeve klimatike:
Bullgaria, në pranverën e vitit 2025, përjetoi mot të pazakontë që filloi me temperatura të ngrohta në shkurt, duke bërë që pemët frutore të çelnin shumë herët. Më pas, ngricat në mars dhe prill dëmtuan shumë kultura, veçanërisht bajamet, mollët, kajsitë, qershitë, pjeshkët, dardhat, kumbullat dhe arrat.
Letonia pati mot të ngrohtë në prill, të ndjekur nga ngrica dhe reshje të mëdha, duke shkatërruar pemët frutore, manaferrat, perimet dhe kultura farash si bizelet, kungujt dhe liri.
Lituania përjetoi një problem të ngjashëm: moti i ngrohtë në fillim përshpejtoi rritjen e bimëve, por ngricat në prill dhe maj dëmtuan rëndë mollët, rrushin e thatë, manaferrat, qershitë, dardhat dhe kumbullat.
Hungaria u prek nga ngrica në prill dhe maj, që goditi pothuajse të gjithë vendin, duke dëmtuar mollët, kajsitë, qershitë, pjeshkët, dardhat dhe ftut.
Polonia përjetoi periudha të gjata ngricash në prill dhe maj, të pasuara nga stuhi të forta breshëri, që dëmtuan manaferrat, rrushin e thatë, qershitë e tharta dhe kastravecët.
Rumania u prek gjithashtu nga ngricat e vona, të cilat ngrinë sythat dhe lulet, duke shkaktuar humbje të mëdha në prodhimin e frutave.
Pagesat dhe afati
Për të siguruar që kjo masë e jashtëzakonshme të jetë efektive, është e rëndësishme që përfituesit të marrin shpejt ndihmën financiare emergjente. Pagesat për fermerët në Bullgari, Letoni, Lituani, Hungari, Poloni dhe Rumani duhet të kryhen para datës 30 prill 2026.
Skema
Në kuadër të rezervës bujqësore të Politikës së Përbashkët Bujqësore (CAP) për periudhën 2023-2027, janë në dispozicion të paktën 450 milionë euro në vit për të ndihmuar fermerët që përballen me çrregullime të tregut apo ngjarje të jashtëzakonshme që ndikojnë në prodhim ose shpërndarje.
Duke parë rritjen e shpeshtësisë së ngjarjeve klimatike ekstreme, Komisioni ka theksuar rëndësinë e forcimit të mjeteve të menaxhimit të rrezikut dhe nxitjen e përdorimit të tyre në të gjithë BE-në, si dhe marrjen e masave proaktive për të adresuar shkaqet rrënjësore dhe për të përmirësuar qëndrueshmërinë e fermave në afat mesatar.
Me propozimet më të fundit të Komisionit për thjeshtim, pagesat e reja të krizës në kuadër të Planeve Strategjike të CAP do të jenë të mundshme për fermerët që përballen me fatkeqësi natyrore. Në propozimin për CAP-in e ardhshëm (2028-2034), Komisioni synon të dyfishojë rezervën e krizës për të mbështetur qëndrueshmërinë e fermerëve evropianë dhe sektorit agro-ushqimor ndaj çrregullimeve të tregut.
