Kabineti i sigurisë i Izraelit ka miratuar njohjen e 19 vendbanimeve të reja në Bregun Perëndimor të pushtuar, ndërsa qeveria vazhdon me politikën e zgjerimit të vendbanimeve.
Ministri i Financave nga e djathta ekstreme, Bezalel Smotrich, vetë banor i një vendbanimi, propozoi këtë masë së bashku me Ministrin e Mbrojtjes, Israel Katz, duke deklaruar se vendimi synon të pengojë krijimin e një shteti palestinez.
Vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar konsiderohen të paligjshme sipas ligjit ndërkombëtar. Arabia Saudite ka dënuar këtë vendim, ndërsa Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, ka deklaruar se zgjerimi “i pandërprerë” i vendbanimeve nga Izraeli rrit tensionet, kufizon qasjen e palestinezëve në toka dhe kërcënon ekzistencën e një shteti sovran palestinez.
Dhuna në Bregun Perëndimor të pushtuar është shtuar që nga fillimi i luftës në Gaza në tetor 2023, duke rritur frikën se zgjerimi i vendbanimeve mund të forcojë pushtimin izraelit dhe të minojë zgjidhjen me dy shtete.
Zgjidhja me dy shtete parashikon krijimin e një shteti palestinez në Bregun Perëndimor dhe Rripin e Gazës, me Jerusalemin Lindor si kryeqytet, përgjithësisht sipas kufijve që ekzistonin para luftës arabo-izraelite të vitit 1967. Qeveria aktuale izraelite, që prej marrjes së detyrës në 2022, ka rritur ndjeshëm miratimin e vendbanimeve të reja dhe ka nisur procesin e legalizimit të vendbanimeve të paautorizuara, duke i njohur si “lagje” të vendbanimeve ekzistuese.
Miratimet vijnë vetëm disa ditë pasi Kombet e Bashkuara raportuan se zgjerimi i vendbanimeve kishte arritur nivelin më të lartë që nga viti 2017. Vendimet e fundit përfshijnë rivendosjen e dy vendbanimeve — Ganim dhe Kadim — të cilat ishin shkatërruar rreth 20 vjet më parë.Në maj, Izraeli miratoi 22 vendbanime të reja në Bregun Perëndimor të pushtuar, zgjerimi më i madh në dekada.
Qeveria izraelite gjithashtu miratoi në gusht planet për ndërtimin e mbi 3,000 shtëpive në projektin e quajtur E1, midis Jerusalemit dhe vendbanimit Maale Adumim, i cili kishte qenë i ngrirë për dekada për shkak të kundërshtimit të fuqishëm ndërkombëtar. Smotrich deklaroi atëherë se plani do të “varrosë idenë e një shteti palestinez”.
Rreth 700,000 banorë jetojnë në rreth 160 vendbanime në Bregun Perëndimor dhe Jerusalemin Lindor, sipas grupit izraelit kundër vendbanimeve, Peace Now. Këto janë toka që palestinezët synojnë për një shtet të ardhshëm të pavarur.
Zgjerimi i vendbanimeve ka zemëruar vendet arabe, të cilat kanë deklaruar vazhdimisht se kjo dobëson mundësitë për një zgjidhje me dy shtete dhe ngre shqetësime për mundësinë e aneksimit të Bregut Perëndimor të pushtuar. Presidenti amerikan Donald Trump kishte paralajmëruar Izraelin kundër një lëvizjeje të tillë, duke thënë për revistën TIME se Izraeli do të humbiste të gjithë mbështetjen e SHBA-së nëse kjo do të ndodhte.
Në shtator, Mbretëria e Bashkuar — së bashku me vende të tjera si Australia dhe Kanadaja — njohu një shtet palestinez, një ndryshim simbolik, por i rëndësishëm në politikën qeveritare. Izraeli e kundërshtoi këtë hap, ndërsa Kryeministri Benjamin Netanyahu deklaroi se një shtet palestinez “nuk do të ndodhë”.
