Në Itali po zhvillohet një referendum për të konfirmuar ose rrëzuar reformën e drejtësisë, një votim që këtë herë nuk kërkon kuorum, çka do të thotë se rezultati do të varet kryesisht nga aftësia e palëve për të mobilizuar elektoratin.
Qendrat e votimit janë hapur sot nga ora 07:00 deri në 23:00 dhe do të rihapen nesër nga 07:00 deri në 15:00, kur do të nisë edhe numërimi i votave dhe publikimi i rezultateve të para të exit poll-eve. Në votim janë thirrur rreth 51.5 milionë qytetarë, përfshirë 5.5 milionë italianë që jetojnë jashtë vendit.
Referendumi lidhet me një reformë kushtetuese që mund të ndryshojë shtatë nene të Kushtetutës italiane. Pika më e debatueshme është ndarja e karrierave mes gjyqtarëve dhe prokurorëve, një ndryshim që mbështetësit e reformës thonë se do të forcojë paanshmërinë e gjykatësit dhe do të rregullojë funksionimin e Këshillit të Lartë të Magjistraturës.
Reforma mbështetet nga partitë e qeverisë – Fratelli d’Italia, Forza Italia, Lega dhe Noi Moderati – si dhe nga disa forca opozitare si Azione dhe +Europa. Kundër saj janë rreshtuar Partia Demokratike, Lëvizja 5 Yjet dhe Aleanca e Majtë, bashkë me Shoqatën Kombëtare të Magjistratëve, sindikatën CGIL dhe organizata të tjera civile.
Mbështetësit e “po”-së argumentojnë se ndarja e karrierave do të krijojë një gjyqtar më të pavarur nga akuza dhe mbrojtja, ndërsa kritikët paralajmërojnë se reforma mund të dobësojë pavarësinë e magjistraturës dhe të ndryshojë balancën e sistemit gjyqësor.
Në të kaluarën, Italia ka zhvilluar disa referendume të rëndësishme kushtetuese. Në vitin 2001 u miratua reforma e Titullit V, në 2006 dhe 2016 votuesit rrëzuan ndryshime të mëdha kushtetuese, ndërsa në 2020 u miratua me shumicë të madhe reduktimi i numrit të parlamentarëve.
Fushata për këtë referendum është shoqëruar me tensione politike. Madje edhe gjatë heshtjes zgjedhore, zëvendëskryeministri Matteo Salvini publikoi në rrjetet sociale një mesazh të qartë në mbështetje të votës “po”, duke shkaktuar reagime dhe kritika nga kundërshtarët e reformës.
