Me një lutje në heshtje, Japonia përkujtoi të mërkurën në mëngjes 80-vjetorin e hedhjes së bombës atomike nga Shtetet e Bashkuara mbi qytetin e Hiroshimës.
Kryeministri japonez, Shigeru Ishiba, mori pjesë në ceremoninë përkujtimore së bashku me zyrtarë nga vende të ndryshme të botës. Në Parkun Memorial të Paqes, kryetari i bashkisë së Hiroshimës, Kazumi Matsui, tha: “Japonia është i vetmi shtet që ka përjetuar një bombardim bërthamor gjatë një lufte. Qeveria japoneze përfaqëson një popull që aspiron për paqe të vërtetë dhe të qëndrueshme.”
Bombardimet bërthamore në Hiroshima dhe Nagasaki ndodhën me disa ditë diferencë dhe çuan në fundin e Luftës së Dytë Botërore, me dorëzimin e Japonisë. Më shumë se 200,000 persona humbën jetën, disa nga shpërthimi i menjëhershëm dhe të tjerë nga sëmundje të shkaktuara nga rrezatimi dhe djegiet.
Dëmet dhe traumat nga këto armë vazhdojnë të ndihen ende sot nga të mbijetuarit.
“Babai im u dogj rëndë dhe humbi shikimin nga shpërthimi. Lëkura i varej nga trupi – nuk mund të më mbante dorën,” rrëfeu për BBC-në Shingo Naito, një i mbijetuar i Hiroshimës që ishte vetëm gjashtë vjeç kur ndodhi sulmi dhe humbi babain e tij dhe dy motrat më të vogla. Sot, ai ndan historinë e tij me nxënës të rinj që po e shndërrojnë kujtimin e tragjedisë në vepra arti.
Në vitin 2024, grupi japonez i të mbijetuarve të bombës atomike, Nihon Hidankyo, fitoi Çmimin Nobel për Paqen për përpjekjet e tij për çarmatimin bërthamor.
Në fjalimin e tij të së mërkurës, kryetari Matsui paralajmëroi për një “prirje në rritje drejt militarizimit në mbarë botën” dhe “besimin se armët bërthamore janë thelbësore për mbrojtjen kombëtare”.
“Këto zhvillime injorojnë në mënyrë flagrante mësimet që bashkësia ndërkombëtare duhet të kishte nxjerrë nga tragjeditë e së kaluarës,” tha ai. “Ato rrezikojnë të shembin strukturat për ndërtimin e paqes që janë ngritur me shumë mund.”
Ai shtoi se Traktati për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore – i cili synon të ndalojë përhapjen e armëve bërthamore dhe të promovojë përdorimin paqësor të energjisë bërthamore – është “në prag të paaftësisë funksionale”.
Kryetari Matsui i bëri thirrje gjithashtu qeverisë japoneze të ratifikojë Traktatin për Ndalimin e Armëve Bërthamore, një marrëveshje ndërkombëtare që ndalon armët bërthamore dhe hyri në fuqi në vitin 2021.
Më shumë se 70 vende e kanë ratifikuar këtë traktat, por fuqitë bërthamore si SHBA dhe Rusia e kanë kundërshtuar atë, duke argumentuar se arsenalet bërthamore luajnë rol parandalues. Japonia gjithashtu ka refuzuar ta ratifikojë, duke thënë se siguria e saj forcohet nga prania e armëve bërthamore amerikane.
Çështja bërthamore mbetet një temë e ndjeshme në Japoni. Në rrugët që të çojnë drejt Parkut Memorial të Paqes, u mbajtën protesta të vogla që kërkonin çarmatimin total bërthamor.
