Organizata e Kombeve të Bashkuara për Telekomunikacionin (ITU) dhe Zyra e OKB-së për Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë (UNDRR) kanë ngritur alarmin për rrezikun e një kolapsi masiv dixhital, duke paralajmëruar se shumica e vendeve nuk janë të përgatitura për ndërprerje të mëdha të satelitëve, energjisë elektrike apo kabllove nënujore të internetit.
Në raportin e publikuar së fundmi, dy organizatat theksojnë se “rreziqet dixhitale janë reale, sistemike dhe të dokumentuara, por shpesh nënvlerësohen”, ndërsa paralajmërojnë se një incident i vetëm mund të paralizojë njëkohësisht komunikimet, financat dhe shërbimet emergjente.
Raporti ngre pyetjen se çfarë do të ndodhte nëse telefonat, interneti, transaksionet bankare dhe sistemet kritike do të ndalonin papritur. Sipas ekspertëve, ajo që sot duket si fantazi shkencore mund të kthehet në realitet.
Një nga skenarët më të rrezikshëm lidhet me stuhitë diellore të fuqishme, si ajo e vitit 1859, të cilat mund të ndërpresin sinjalet satelitore, të ndalojnë avionët dhe automjetet autonome, si dhe të shkaktojnë ndërprerje masive të energjisë për muaj të tërë.
Një tjetër kërcënim vjen nga valët ekstreme të të nxehtit. Sipas raportit, rritja e temperaturave dhe kërkesa e lartë për energji mund të nxjerrin jashtë funksionit qendrat e të dhënave dhe centralet energjetike për shkak të mungesës së ftohjes. Në një situatë të tillë mund të ndalojnë terminalet e pagesave elektronike, ndërsa bizneset dhe dyqanet të mbyllen përkohësisht.
Skenari i tretë përfshin shpërthime të fuqishme vullkanike nënujore, si ai në Tonga në vitin 2022, ku u dëmtua një kabllo nënujore 80 kilometra e gjatë që lidhte ishullin me pjesën tjetër të botës. Një ngjarje e ngjashme mund të shkaktojë ndërprerje të internetit për javë të tëra dhe izolim të plotë dixhital.
OKB paralajmëron se qasja aktuale ndaj këtyre rreziqeve është e fragmentuar dhe se shtetet mbështeten tepër te ideja se çdo problem mund të zgjidhet shpejt. Ekspertët sugjerojnë krijimin e sistemeve rezervë analoge dhe zhvillimin e aftësive për të menaxhuar ndërprerjet edhe me mjete jo-dixhitale, në mënyrë që shoqëritë të vazhdojnë të funksionojnë edhe në kushte ekstreme.
