Nga Vehap Kola
Një dijetar i njohur i Andaluzisë së shek. XI-XII, Ebu Bekri i Tortozës, e shpjegonte qeverisjen përmes metaforës së motit.
Qeveria është si moti - thotë ai.
Njerëzit nuk e përjetojnë qeverisjen si koncept abstrakt, njësoj siç nuk e përjetojnë motin si kategori teorike. Ata e njohin përmes kushteve në të cilat jetojnë.
Për dikë që është rritur në një klimë me stuhi, acar e mjegull, moti mund të lidhet pothuajse gjithmonë me vështirësitë. Për dikë në Mesdhe, moti nuk të sjell në mendje vetëm shi e furtunë, por edhe diell, ngrohtësi dhe ngjyra. Përfytyrimi mbi motin formohet nga përvoja.
Kështu ndodh edhe me qeverisjen.
Kur një qeveri prodhon vazhdimisht korrupsion, arbitraritet, padrejtësi dhe grabitje të së mirës publike, ajo krijon një lloj “moti politik” të zymtë, një atmosferë që qytetarët nuk e perceptojnë më si devijim, por si normalitet. Në atë pikë, korrupsioni nuk shihet më si deformim i qeverisjes, por si vetë natyra e saj.
Nuk është se qeveritë e këqija thjesht qeverisin keq. Ato i (keq)mësojnë njerëzit ta ngatërrojnë stuhinë me klimën.
Kur njerëzit jetojnë gjatë nën një klimë politike të korruptiar, ata fillojnë të mendojnë keq jo vetëm për qeverinë e radhës, por për vetë vendin e tyre. Shteti shihet si vend pa shpresë, kombi si i dënuar, politika si pashmangshmërisht e pistë. Kur dikush hyn në politikë, direkt akuzohet për plane ogurzeza, për skenarë komplotistë, për llozha në prapaskenë etj.
Kur korrupsioni normalizohet si mënyrë qeverisjeje, njerëzit nuk e shohin më atë si devijim por si “motin” normal të shtetit.
Dëmi më i madh i një regjimi të korruptuar nuk është vetëm ekonomik apo institucional. Është imagjinar. Qeveria që “punon” ditë-natë për të vjedhur e bërë padrejtësi, i jep formë edhe mënyrës si qytetarët e mendojnë të mundshmen. Si mjegulla që e bën horizontin të padukshëm, korrupsioni i vazhdueshëm ua errëson njerëzve vetë idenë se qeverisja mund të jetë ndryshe.
Një regjim i korruptuar nuk prodhon vetëm mjerim. Ai helmon vetë imagjinatën politike të qytetarëve.
Dhe kjo është tragjedia më e madhe. Ajo që duhet të jetë vetëm një stinë politike, fillon të perceptohet si klimë e përhershme. Ajo që është produkt i qeverive të këqija, ngatërrohet me karakterin e popullit apo fatin e vendit. “Nuk bëhet Shqipëria me shqiptarë!” “Shqiptarët janë njerëz me bisht!” Këto i shkojnë për shtati më së miri një qeverie të korruptuar dhe tiranike.
