Më 10 gusht, sipas traditës, është nata e Shën Lorencit, e njohur si nata e yjeve që bien. Sipas zakoneve popullore, në këtë mbrëmje (dhe në netët përpara e pas saj) të gjithë kthejnë sytë nga qielli i yllëzuar — shpesh duke përdorur edhe teleskopë për të shijuar më mirë pamjen madhështore të yjeve. Shpresa është të shohësh një “yll që bie” dhe t’i besosh atij një dëshirë, duke ia besuar qiellit të pafund.
Kush ishte Shën Lorenci dhe pse 10 gushti lidhet me yjet që bien
Sipas traditës, yjet “që bien” në këtë natë gushti nuk janë gjë tjetër veçse lotët e shenjtit. Shën Lorenci ishte një nga shtatë diakonët e Romës, qytet ku humbi jetën në vitin 258, pikërisht më 10 gusht, gjatë persekutimit të të krishterëve të urdhëruar nga perandori romak Valeriani. Me origjinë nga Spanja, sipas hagiografisë, ai mbërriti në Romë duke ndjekur të ardhmen Papë, Sisto II. Kur ky i fundit u zgjodh peshkop i Romës, Lorencit iu besua veprimtaria bamirëse e dioqezës, duke u kujdesur për të varfërit dhe vejushet.
Pas një dekreti që urdhëronte vdekjen e të gjithë peshkopëve, priftërinjve dhe diakonëve, mënyra e saktë e ekzekutimit të tij mbetet e pasigurt — por legjenda thotë se ai u dogj i gjallë mbi një hekura të zjarrta, prandaj grila (graticola) është simboli i tij. Që nga shekulli IV, Shën Lorenci është një nga martirët më të nderuar të Kishës romane. Ai sot njihet si shenjti mbrojtës i bibliotekarëve, librashitësve, kuzhinierëve, pastiçierëve, zjarrfikësve dhe punuesve të xhamit. Është gjithashtu shenjti mbrojtës i qyteteve Grosseto e Tivoli, si dhe një prej tre shenjtorëve mbrojtës të Peruxhias.
Lidhja mes Shën Lorencit dhe yjeve që bien
Çfarë e lidh historinë e këtij shenjti me natën e yjeve që bien? Festa e Shën Lorencit përkujton ditën kur ai u dogj i gjallë, ndaj njerëzit e shikojnë qiellin duke pritur të shohin një yll që bie — simbol i thëngjijve të sakrificës së tij. Sipas një besimi popullor, yjet që bien janë lotët e vetë Shën Lorencit; kushdo që sheh një prej tyre, duhet të shprehë një dëshirë që, thuhet, do të realizohet.
Nga ana shkencore, ky fenomen shpjegohet ndryshe: në gusht, orbita e Tokës kalon përmes një reje meteorësh të njohur si Perseidet. Pikërisht për këtë arsye, më 10 gusht dhe në ditët përreth, është më e lehtë të shohim këtë spektakël në qiellin e natës. Nuk bëhet fjalë për yje të vërtetë që bien, por për meteore që digjen në atmosferë. Nata më e pasur me “yje që bien” është zakonisht ajo e 12 gushtit, kur aktiviteti i Perseideve arrin kulmin.
