Instituti EPIK ka publikuar të dhëna të detajuara mbi ndikimin e liberalizimit të vizave në numrin e azilkërkuesve nga Kosova drejt vendeve të Bashkimit Evropian.
Sipas raportit, gjatë vitit të parë pas liberalizimit të vizave, Kosova ka shënuar një rritje prej 144% të kërkesave për azil, krahasuar me periudhën para liberalizimit.
Sipas të dhënave të Eurostat, gjatë vitit 2024 janë regjistruar gjithsej 5,635 kërkesa për azil nga qytetarët e Kosovës në vendet e BE-së. Destinacionet kryesore ishin Franca me 3,150 kërkesa, Gjermania me 1,665 dhe Italia me 485 kërkesa.
“Ndonëse kërkesat për azil nga Kosova u rritën për 144% në vitin e parë të liberalizimit të vizave, kjo rritje është në fakt mjaft e ultë nëse krahasohet me rritjen e numrit të azilkërkuesve nga vende të tjera të rajonit në vitin e tyre të parë të liberalizmit të vizave. Në rastin e Maqedonisë së Veriut numri i azilkërkuesve u rrit për 895%, në rastin e Serbisë 356%, ndërsa në rastin e Shqipërisë 166%. Vetëm Mali i Zi dhe Bosnja arritën të mbajnë rritjen e numrit të azilkërkuesve nën 100%.”
EPIK thekson se kjo rritje ishte e përkohshme dhe mbeti brenda parametrave të parashikuara, pa shenja të një vale të re emigrimi.
Në raportin krahasues për vendet e Ballkanit Perëndimor, Kosova renditet në mesin e vendeve me rritje më të ulët të numrit të azilkërkuesve pas liberalizimit të vizave.
Rritja për Maqedoninë e Veriut ishte 895%, për Serbinë 356%, për Shqipërinë 166%, ndërsa Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina kishin rritje nën 100% – respektivisht 79% dhe 26%.
Të dhënat e grafikëve të Eurostat tregojnë qartë se, ndonëse pas liberalizimit numri i kërkesave për azil u rrit në të gjitha vendet e rajonit, Kosova qëndroi në mes të tabelës, me një nivel migrimi shumë më të kontrolluar sesa fqinjët e saj në vitet e para të lëvizjes së lirë me BE-në.
Raporti përfundon se këto shifra dëshmojnë se liberalizimi i vizave për Kosovën nuk ka shkaktuar krizë migratore, por një reagim të përkohshëm që tashmë po stabilizohet brenda pritjeve institucionale të BE-së.
Procesi i liberalizimit të vizave për qytetarët e Kosovës ka qenë një ndër rrugët më të gjata dhe më të ndërlikuara në historinë e marrëdhënieve të vendit me Bashkimin Evropian. Ky proces ka filluar zyrtarisht në vitin 2012, kur Komisioni Evropian dorëzoi Udhërrëfyesin për liberalizimin e vizave, që përfshinte mbi 90 kritere teknike, ligjore dhe politike që Kosova duhej të përmbushte.
Pas disa vlerësimeve pozitive nga Komisioni Evropian, Kosova mori konfirmimin për përmbushjen e të gjitha kritereve në korrik 2018. Megjithatë, procesi politik për miratimin përfundimtar u zvarrit për më shumë se pesë vjet, për shkak të kundërshtimeve të disa shteteve anëtare të BE-së.
Pas një dekade përpjekjesh diplomatike, më 1 janar 2024 u bë e mundur që qytetarët e Kosovës të udhëtojnë pa viza në zonën Schengen, për qëndrime afatshkurtra deri në 90 ditë brenda çdo periudhe 180-ditore./Monitor
